Báo hay cho người bận rộn

27/04/1521: Magellan, nhà thám hiểm vòng quanh thế giới, bị giết ở Philippines

0

27/04/1521: Magellan bị giết ở Philippines

 

Vào ngày này năm 1521, sau khi đã đi qua ba phần tư quãng đường vòng quanh thế giới, nhà hàng hải người Bồ Đào Nha Ferdinand Magellan đã bị giết trong một cuộc giao tranh với bộ lạc trên Đảo Mactan ở Philippines. Đầu tháng đó, tàu của ông đã thả neo tại đảo Cebu của Philippines, và Magellan đã gặp gỡ người tù trưởng địa phương, một người sau khi chuyển sang Kitô giáo đã thuyết phục người châu Âu trợ giúp ông trong việc chinh phục một bộ tộc đối thủ trên đảo Mactan lân cận. Trong trận chiến tiếp theo, Magellan bị trúng một mũi tên tẩm độc và bị bỏ mặc đến chết khi các đồng đội của ông rút lui.

Magellan, một quý tộc Bồ Đào Nha, đã chiến đấu cho đất nước của mình chống lại sự thống trị của người Hồi giáo trên khu vực Ấn Độ Dương và Ma-rốc. Ông tham gia vào một số trận đánh quan trọng và năm 1514 đã yêu cầu Vua Manuel của Bồ Đào Nha tăng tiền phụ cấp cho mình. Nhà vua từ chối sau khi nghe những tin đồn vô căn cứ về hành vi không đứng đắn của Magellan sau cuộc bao vây Ma-rốc. Năm 1516, Magellan một lần nữa đưa ra yêu cầu và nhà vua lại từ chối, vì vậy Magellan đã tới Tây Ban Nha vào năm 1517 để phục vụ dưới trướng Vua Charles I, sau đó là Hoàng đế La Mã Thần thánh Charles V.

Năm 1494, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha, với sự thúc đẩy của Giáo hoàng Alexander VI, đã giải quyết tranh chấp về các vùng đất mới được phát hiện ở châu Mỹ và các nơi khác bằng cách phân chia thế giới thành hai phạm vi ảnh hưởng. Một đường phân giới đã được đồng ý thiết lập ở Đại Tây Dương – tất cả những khám phá mới nằm ở phía tây của đường phân giới thuộc về Tây Ban Nha, và tất cả ở phía đông thuộc về Bồ Đào Nha. Do đó, Nam và Trung Mỹ bị người Tây Ban Nha chi phối, ngoại trừ Brazil, do được phát hiện bởi nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha Pedro Alvares Cabral vào năm 1500 và phần nào nằm ở phía đông của đường phân giới. Những khám phá khác của Bồ Đào Nha vào đầu thế kỷ 16, chẳng hạn như Quần đảo Moluccas – còn gọi là Quần đảo Gia vị nay thuộc Indonesia – đã khiến người Tây Ban Nha ghen tị.

Magellan đề nghị với vua Charles được đi thuyền buồm về phía tây, tìm một eo biển xuyên qua châu Mỹ, và sau đó tiếp tục đi về phía tây tới Moluccas, điều này chứng minh rằng Quần đảo Gia vị nằm ở phía tây của đường phân giới và do đó thuộc phạm vi quản lý của Tây Ban Nha. Magellan biết rằng trái đất tròn nhưng đã đánh giá thấp kích thước của nó, ông nghĩ rằng Moluccas phải nằm ngay phía tây châu Mỹ, chứ không phải ở phía bên kia của một đại dương mênh mông nữa chưa được thám hiểm. Nhà vua chấp nhận kế hoạch, và vào ngày 20/09/1519, Magellan khởi hành từ Tây Ban Nha với quyền chỉ huy năm tàu ​​và 270 người.

Magellan đi thuyền đến Tây Phi và sau đó đến Brazil, nơi ông tìm kiếm một eo biển trên bờ biển Nam Mỹ sẽ đưa ông đến Thái Bình Dương. Ông đã tìm kiếm tại Rio de la Plata, một cửa sông lớn ở phía nam Brazil, để tìm đường đi qua; thất bại, ông tiếp tục đi về phía nam dọc theo bờ biển Patagonia. Vào cuối tháng 03/1520, đoàn thám hiểm đã thiết lập trại nghỉ đông tại Cảng St. Julian. Vào lúc nửa đêm ngày lễ Phục sinh, các thuyền trưởng Tây Ban Nha đã làm một cuộc binh biến chống lại thuyền trưởng người Bồ Đào Nha của họ, nhưng Magellan đã nghiền nát cuộc nổi dậy, hành hình một trong những vị thuyền trưởng và để mặc một người khác ở lại trên bờ khi thuyền của ông rời St. Julian vào tháng 8.

Vào ngày 21 tháng 10, cuối cùng ông đã phát hiện ra eo biển mà ông đang tìm kiếm. Eo biển Magellan như tên gọi sau này của nó, nằm gần mũi Nam Mỹ, chia tách quần đảo Tierra del Fuego và lục địa chính Nam Mỹ. Chỉ có ba thuyền tiến vào tuyến đường này; một chiếc đã bị đắm và một chiếc khác đã bị bỏ rơi. Phải mất 38 ngày để vượt qua eo biển nguy hiểm này, và khi nhìn thấy đại dương ở đầu bên kia Magellan đã òa khóc với niềm vui sướng. Ông là nhà thám hiểm châu Âu đầu tiên đến Thái Bình Dương từ Đại Tây Dương. Hạm đội của ông đã hoàn thành việc đi qua phía tây của đại dương trong 99 ngày, băng qua vùng biển yên tĩnh một cách kỳ lạ đến mức nó được đặt tên là “Thái Bình Dương”, từ từ gốc Latin “pacificus”, có nghĩa là “yên tĩnh”. Cuối cùng, thủy thủ đoàn bị cạn kiệt thức ăn và phải ăn các bộ phận da của đồ dùng để sống sốt. Vào ngày 06/03/1521, đoàn thám hiểm ghé vào đảo Guam. Mười ngày sau, họ đến Philippines – chỉ cách Quần đảo Gia vị khoảng 400 dặm.

Sau cái chết của Magellan, những người sống sót, trên hai chiếc thuyền, đã đi đến Moluccas và chất đầy gia vị lên tàu. Một con tàu đã cố gắng, nhưng không thành công, trong việc trở về qua ngả Thái Bình Dương. Con tàu kia, Victoria, tiếp tục đi theo hướng tây dưới sự chỉ huy của hoa tiêu người Basque tên là Juan Sebastian de Elcano. Con tàu đi qua Ấn Độ Dương, vòng qua Mũi Hảo Vọng, và đến Seville vào ngày 09/09/1522, trở thành con tàu đầu tiên đi vòng quanh thế giới.

Nguồn: Magellan killed in the PhilippinesHistory.com

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp _ Nghiên Cứu Quốc Tế

___________________

Đọc thêm:

Magellan có phải là người đầu tiên đi vòng quanh thế giới?

2015-09-30-1

 

Nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha Ferdinand Magellan (Ma-gien-lăng) thường được cho là người đầu tiên đi vòng quanh thế giới qua đường biển, nhưng trên thực tế thì hành trình của ông hơi phức tạp một chút. Magellan khởi hành vào tháng 9 năm 1519 với nỗ lực lớn nhằm tìm ra một tuyến đường biển đi từ phương Tây tới vùng Đông Ấn giàu hương liệu, mà ngày nay là vùng Indonesia. Mặc dù đã đưa thành công thủy thủ đoàn của mình vượt qua Đại Tây Dương, đi qua eo biển phía nam Nam Mỹ và vượt qua vùng biển Thái Bình Dương rộng lớn, song ông đã chết khi mới đi được nửa hành trình trong một trận giao chiến với thổ dân trên đảo Mactan thuộc Philippines. Cái chết của Magellan nghĩa là cá nhân ông đã không đi được trọn vòng quanh thế giới, nhưng thủy thủ đoàn của ông đã tiếp tục hành trình mà không có ông. Vào tháng 9 năm 1522, một con tàu trong đoàn đã trở về Tây Ban Nha an toàn sau khi đi trọn vẹn một vòng quanh thế giới. Trong số 260 thủy thủ ban đầu của đoàn thám hiểm, chỉ có 18 người còn sống sót sau chuyến hành trình gian khổ kéo dài ba năm.

Nếu người đầu tiên đi vòng quanh thế giới không phải là Magellan, thì đó là ai? Câu trả lời hiển nhiên nhất là Juan Sebastian Elcano, nhà hàng hải xứ Basque đã tiếp tục chỉ huy đoàn thám hiểm sau khi Magellan qua đời vào năm 1521 và trở thành thuyền trưởng của con tàu duy nhất còn lại của đoàn, tàu “Victoria”, trên đường trở về Tây Ban Nha. Elcano và thủy thủ đoàn của ông được ghi nhận là những người đầu tiên du hành vòng quanh thế giới thành công trong một chuyến hành trình duy nhất, nhưng họ có thể không phải là những người đầu tiên đi vòng quanh thế giới trong vòng một đời người.

Các sử gia có nhiều ý kiến khác nhau, nhưng nhiều người đã trao vinh hạnh đó cho người nô lệ gốc Mã Lai của Magellan là Enrique. Magellan bắt được Enrique tại Malacca trong một hải trình trước đó của ông đến vùng Đông Ấn vào năm 1511, và người nô lệ Mã Lai này sau đó đã phục vụ cho đoàn viễn chinh vòng quanh thế giới với vai trò thông dịch viên ở khu vực quần đảo Thái Bình Dương.

Trước đó Enrique đã đi cùng Magellan từ châu Á sang châu Âu trước khi gia nhập đoàn hành trình vượt qua Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, vậy nên vào thời điểm đoàn đến Đông Nam Á thì anh ta gần như đã đi hết một vòng địa cầu và trở về quê hương của mình – mặc dù là trong nhiều năm và với nhiều cuộc hành trình khác nhau. Enrique đã bỏ đoàn và biến mất không lâu sau khi Magellan bị giết tại Philippines. Khi đó anh chỉ còn cách quê hương mình ở Malacca vài trăm dặm. Nếu quả thực anh đã trở về được quê nhà mình, thì Enrique xứng đáng được công nhận là người đầu tiên đi vòng quanh thế giới.

Nguồn: “Was Magellan the first person to circumnavigate the globe?”, History.com (truy cập ngày 30/9/2015).

Biên dịch & Hiệu đính: Lê Hoàng Giang _ Nghiên Cứu Quốc Tế

Có thể bạn sẽ thích

Bình Luận

Your email address will not be published.