Trang Chủ / VĂN HÓA-DU LỊCH-THỂ THAO / Bàn về việc thay đổi chữ viết

Bàn về việc thay đổi chữ viết

Vài dòng về việc thay đổi chữ viết

Chữ Quốc ngữ đã được hình thành rất lâu, bắt đầu từ các linh mục Dòng Tên Gaspar De Amaral, Antonio Barbosa, Francisco De Pina và Alexandre De Rhodes sáng tạo.

Đầu tiên, linh mục Gaspar De Amaral đã soạn cuốn từ điển Việt – Bồ. Sau đó linh mục Antonio Barbosa viết cuốn từ điển Bồ – Việt. Cho đến khi linh mục Francisco De Pina, người được cho là dựa vào cách phát âm tiếng Bồ để chuyển tự ghi chép tiếng Việt khi ông vào Đàng Trong truyền đạo.

Và cuối cùng linh mục Alexandre De Rhodes đã dựa vào hai công trình từ điển nêu trên và bổ sung thêm phần La tinh để hình thành nên cuốn từ điển Việt – Bồ – La. Đây là cuốn sách căn bản để hoàn thành chữ Việt cho đến hôm nay. Cũng như các dân tộc khác, độ chênh giữa ngôn ngữ và chữ viết thì dân tộc nào cũng có, hơn nữa, chữ quốc ngữ ta đang dùng là do người nước ngoài làm ra, do đó sự chênh lệch này càng rõ. Tuy thế sau hơn mấy trăm năm ra đời và hơn trăm năm phổ biến rộng rãi, chữ Việt càng ngày càng được hoàn thiện.

Mới đây, xuất hiện một bài đăng trong kỷ yếu của một cuộc hội thảo về chữ Quốc ngữ. Tác giả của bài đó là PGS TS Bùi Hiền. Ông cho biết đã nghiên cứu vấn đề cải tiến chữ Quốc ngữ đã 30 năm. Kết quả là những đề xuất táo bạo, giảm số lượng ký tự từ 38 xuống 31 chữ bằng cách thay Ng = Q; Đ = D; C, K, Q = K; Ph = F; S, X = S; Gi, D, R = Z; Nh = N’; Th = W… Mà đó mới chỉ là phụ âm, còn cải tiến về nguyên âm thì ông hứa hẹn sẽ công bố vào tháng 3/2018.

Lý do của sự cải tiến này, theo ông là chữ quốc ngữ không triệt để theo nguyên tắc mỗi chữ chỉ biểu đạt một âm vị, và mỗi âm vị chỉ có một chữ cái tương ứng biểu đạt.

Chữ quốc ngữ cải tiến của tác giả Bùi Hiền dựa trên tiếng nói văn hóa của thủ đô Hà Nội cả về âm vị cơ bản lẫn 6 thanh điệu chuẩn, nguyên tắc mỗi chữ chỉ biểu đạt một âm vị, và mỗi âm vị chỉ có một chữ cái tương ứng biểu đạt. Sẽ bỏ chữ Đ ra khỏi bảng chữ cái tiếng Việt hiện hành và bổ sung thêm một số chữ cái tiếng Latin như F, J, W, Z…….

Dư luận dậy sóng, rất nhiều ý kiến phản bác bài viết của ngài Tiến sĩ, và đa số đều cho rằng cải cách này không thực tế, không khả thi và thiếu tính khoa học. Đã có nhiều ý kiến, kể cả những nhà ngôn ngữ học, những Tiến sĩ, giáo sư chuyên ngành phát biểu lập luận của mình, ở đây không nhắc lại. Chỉ rút ra một điều rằng, hoàn chỉnh chữ viết Việt là điều cần làm, phải làm để đi đến hoàn thiện nhất góp phần trong sáng của tiếng Việt. Tuy nhiên phải làm trên cơ sở khoa học và khả thi và có tiến trình cụ thể. Phải là sự thay đổi tốt hơn, đẹp hơn, trong sáng hơn. Không thể biến chữ Việt thành một cách viết rối rắm, thiếu thẩm mỹ, xa lạ giống phiên âm chữ Hán và thiếu tính khoa học như bài nghiên cứu của TS Bùi Hiền được.

Thật ra việc đề nghị thay đổi, cải tiến chữ viết không phải là chuyện mới. Ngay cả tiếng Pháp, tiếng Anh, vào năm 1897, khi Hội Ngữ âm học quốc tế công bố hệ ký tự gọi là IPA, một phong trào ầm ỹ đòi cải tiến chữ Pháp và chữ Anh xuất hiện vì cho rằng hai hệ chữ này không khoa học, một âm được ghi bằng nhiều cách viết và một cách viết lại ghi nhiều âm. Thế nhưng cho đến giờ, hai chữ Anh và Pháp cũng chẳng thay đổi mảy may sau bao nhiêu thời gian.

Ở Việt Nam, vào năm 1902 một Ủy ban cải cách chữ Quốc ngữ được thành lập tại Hà Nội do Jean Nicholas Chéon đứng đầu, đề ra chủ trương triệt để tôn trọng nguyên tắc mỗi chữ một giá trị kí âm. Thế nhưng mọi đề xuất cũng chẳng thay đổi được gì.

Đến năm 1906, vấn đề cải cách lại được đặt ra ở hội nghị của Hội Đồng Cải Lương Học Chánh do ông Nordemann làm chủ tịch. Bản đề nghị của Hội Đồng lần này bị công luận đả kích kịch liệt vì nhiều lí do bên ngoài học thuật. Thế là dự án cải tổ 1906 vĩnh viễn bị chôn vùi.

Trên báo Trung Bắc Tân Văn, khoảng cuối năm 1928 nhà văn và cũng là nhà báo nổi tiếng thời bấy giờ, ông Nguyễn Văn Vĩnh, tung ra lối in chữ Quốc Ngữ mới, gọi là Quôcj Ngưw Moeij. Việc cũng không thành vì xuất phát từ quyền lợi cá nhân.

Một lãnh tụ cộng sản Việt Nam cũng từng viết Đường Kách mệnh, ông Đỗ Fủ, Zải fóng, việc zì… trong nhiều văn bản quan trọng lâu rồi kia mà, ổng ảnh hưởng xã hội lớn thế, nhưng có ai viết theo ổng đâu.

Ở miền Nam trước năm 1975, GS Nguyễn Bạt Tuỵ cũng đã từng đưa ra những kiến nghị để thay đổi chữ viết. Năm 1949, ông viết sách Chữ và Vần Việt Khoa Học, nội dung là trình bày những gì ông tìm tòi được về mặt âm vị học tiếng Việt, rồi qua đó đưa ra một bản đề nghị sửa đổi cách viết chữ Quốc Ngữ mà ông cho rằng hợp lí và khoa học. Đây cũng là ý kiến tương đối hợp với khoa học ngôn ngữ nhất, nhưng vẫn không thực hiện được.

Thập niên năm sáu mươi thế kỷ XX ở Sài Gòn, nhà văn Nguiễn Ngu Í cũng đã từng tìm cách thay đổi cách viết chữ Việt rầm rộ nhiều năm liền, nhưng tất cả rồi đều chìm vào quên lãng cùng thời gian nước chảy qua cầu.

Đại Hội Văn Hoá Toàn Quốc tại Sài Gòn năm 1956 có một Uỷ Ban Ngôn Ngữ, cũng kiến nghị một chương trình sửa đổi một số cách viết về chữ Quốc Ngữ. Có nhiều nhà chuyên môn về ngôn ngữ tham gia soạn thảo dự án. Nhưng rồi cũng không có gì thay đổi suốt bao nhiêu năm trời.
Tại Hà Nội, một hội nghị cải tiến chữ Quốc Ngữ được tổ chức năm 1959 với dự định là đẩy mạnh việc cải tiến chữ Quốc Ngữ cho thêm phù hợp với thực trạng tiếng hiện nay, đồng thời sửa lại những chỗ không chính xác trong lối ghi âm hiện hành. Nhưng rồi cũng chẳng đi đến đâu.

Vào năm 1970, tại Sài Gòn có một cơ quan tên là Hội Đồng Văn Hoá Giáo Dục được tổ chức để làm công việc cố vấn cho hoạt động khoa học của Bộ Văn Hoá Giáo Dục VNCH. Về địa hạt ngôn ngữ, một Uỷ Ban Điển Chế Văn Tự được ra đời để làm công việc bị bỏ dở từ bao nhiêu năm: cải tiến chữ Quốc Ngữ, thế nhưng thời gian không cho phép, công việc cũng dở dang.

Thế mới thấy để để thay đổi, tu chỉnh hệ thống chữ viết của một quốc gia là điều không phải dễ dàng, ít ra phải có một hàn lâm viện, phải có một hội đồng chuyên môn gồm những người có kiến thức chuyên sâu thực hiện việc này và phải tiến hành trong một thời gian dài mới hi vọng thay đổi được. Một mình ông TS này thì làm sao nổi? Chưa nói tới chuyện đúng sai, việc làm của ông đã là chuyện vá trời, lấp biển. Nhưng không vì thế mà nhục mạ, chửi rủa ông ấy. Ở xã hội văn minh, ta phải tôn trọng mọi ý kiến của người khác dù có thể ta không đồng tình. Tuy thế, ông đang hưởng lương nhà nước, tức lãnh tiền từ thuế của dân, nên dễ khiến bất bình vì lãnh lương để làm chuyện mà người ta cho là chẳng ích lợi gì.

Không thể đưa ra và áp dụng nhanh chóng và khiên cưỡng sẽ tạo ra những thế hệ kế tục không hiểu nhau trên văn bản. Không thể có một thế hệ mù chữ mới để phải đi học lại từ mẫu giáo, cũng không thể có một thế hệ kế tục không đọc được văn bản của cha ông.

Hiện nay đọc ngôn ngữ chat và nhắn tin trên mạng của thế hệ trẻ, người ta đã điên đầu, nếu sử dụng thêm cách viết của ông Tiến sĩ này, chắc xã hội sẽ nháo nhào nhao. Làm ơn đi các ngài mang mác Tiến sĩ nhà nước phong ạ, nếu chưa làm được cái gì ra hồn thì cứ ngồi đó đến tháng lãnh lương, ngày ngày hưởng lộc, đừng bày trò ra mà làm xáo trộn xã hội, rối ren thêm cuộc sống vốn đã rối như canh hẹ.

Hãy ghi nhớ công ơn của các người đã làm ra chữ Việt, hãy tưởng niệm họ, đừng đem vứt tượng đồng ghi công của họ vào xó tối, hãy công nhận những linh mục công giáo là cha đẻ của chữ Việt, họ xứng đáng được tôn vinh. Đó cũng là cách giữ gìn tiếng Việt vậy.

26.11.2017
DODUYNGOC

FB Do Duy Ngoc

______________

Đọc thêm FB Quyên Di:

BẢNG MẪU TỰ TIẾNG VIỆT VỐN ĐÃ HAY VÀ ĐỦ

Không có văn bản thay thế tự động nào.

Bài viết ngắn này không nhằm “tranh luận” với PGS TS Bùi Hiền về đề nghị “cải tiến chữ Việt” của ông cho bằng, nhân cơ hội này, chúng ta ôn lại với nhau những điểm căn bản của chữ Quốc Ngữ, là thứ chữ dùng mẫu tự La-tinh để ký âm tiếng Việt.

Bài viết rất ngắn này cũng không phải là một công trình nghiên cứu để đem ra thảo luận với các nhà ngữ học và ngôn ngữ học về tiếng Việt.

Gọi là căn bản, điều này có nghĩa là đụng chạm tới những điểm này, thay đổi hay xoá bỏ những điểm này thì chữ Quốc Ngữ không còn là chữ Quốc Ngữ nữa, mà là một thứ chữ gì khác rồi, nói rõ hơn là giết chết chữ Quốc Ngữ rồi. Cũng giống như một cái cây, người ta có thể hái hoa, hái quả, thậm chí cắt bớt cành, cái cây vẫn là cái cây; nhưng khi người ta đốn gốc, đào rễ thì cái cây không còn là cái cây nữa. Nó chết. Căn bản có nghĩa là rễ (căn), gốc (bản). Bởi vậy người ta mới nói kẻ mất gốc là “vong bản.”

Đây là những điểm căn bản của chữ Quốc Ngữ:

1. Chữ Quốc Ngữ là một hệ thống ký âm: âm phát ra như thế nào thì dùng những chữ cái (mẫu tự, ký tự) a, b, c, d, đ v.v… để ghi lại âm đó lên trên giấy. Cũng giống như người ta dùng những nốt nhạc do, re, mi, fa, sol, la, si để ghi lại trên giấy âm thanh của một khúc nhạc, một bản nhạc. Điểm này cho thấy chữ Quốc Ngữ và chữ Hoa (chữ Tàu) đặt trên hai nền tảng hoàn toàn khác nhau: chữ Hoa đặt trên nền tảng hình vẽ, hình tượng thế nào thì vẽ ra như thế, đơn giản nét đi rồi cho vào một ô vuông tưởng tượng mà thành ra chữ.

2. Chữ Quốc Ngữ là thứ chữ ghi tiếng nói của cả nước chứ không phải ghi tiếng nói của một miền, một vùng, một thành phố, cho dù thành phố đó là Hà Nội. Khi các nhà truyền giáo sáng tạo chữ Quốc Ngữ, các ông này đã đi khắp tất cả mọi nơi trên đất nước ta: Đàng Trong, Đàng Ngoài, miền Bắc, miền Trung, miền Nam, thu thập các cách phát âm, tổng hợp lại mà ra các âm (thể hiện bằng những chữ cái) và các thanh độ (thể hiện bằng các dấu sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng.) Khi chỉ dựa vào cách phát âm của một miền, một vùng, một thành phố để làm thành bộ chữ thì thứ chữ ấy không thể được gọi là chữ Quốc Ngữ nữa. Ấy là chưa kể người của một vùng có thể thay đổi cách phát âm, lý do là có sự thay đổi người sinh sống ở vùng ấy. Người Hà Nội trước đây và người Hà Nội bây giờ trong cách phát âm có nhiều điểm không giống nhau.

3. Chữ Quốc Ngữ là thứ chữ có thể nói là duy nhất tại Á châu nằm trong khối chữ viết dùng hệ thống mẫu tự La-tinh. Những thứ chữ khác tại Á châu cũng dùng bảng mẫu tự La-tinh đều chỉ có tính cách thử nghiệm hoặc sử dụng trong phạm vi hạn hẹp, hầu như chỉ có tính cách phiên âm mà thôi. Đã gọi là nằm trong một hệ thống thì cách phát âm qua ký hiệu là các chữ cái phải giống nhau hoặc tương tự. Thí dụ: âm [thờ] được ký âm bằng hai chữ cái T và H: TH. Nhìn ký tự TH, người ta phát âm được là [thờ]. Nếu đổi đi, dùng ký tự W để ghi âm [thờ] thì tự mình tách ra khỏi hệ thống chung, gây rắc rối, khó hiểu chứ không phải là “hội nhập” thế giới. Người dạy tiếng Việt ở nước ngoài, khi dạy thường phải dùng phương pháp đối chiếu các ngôn ngữ: tiếng Việt với tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây-ban-nha. Học viên cảm thấy chữ Việt cũng có cách viết tương tự như ngôn ngữ của họ khiến họ cảm thấy dễ học, dễ viết. Đổi TH thành W để ghi âm [thờ] thì học viên chỉ có nước… chết!

4. Bảng mẫu tự tiếng Việt vốn có (từ thời Alexandre de Rhodes) (1) dựa vào nguyên tắc “đơn giản tối đa” để dễ học, dễ nhớ. Thí dụ: đã có ký tự P và ký tự H, ghép lại thành PH để ký âm [phờ] thì không cần F phải có mặt trong bảng mẫu tự nữa. Vì thế mà trong bảng mẫu tự tiếng Việt không có những chữ cái F, J, W, Z.

5. Tuy đơn giản, bảng mẫu tự này lại rất tinh tế. Cùng là âm [cờ] mà bình thường được ghi bằng ký tự C, lại được ghi bằng ký tự K khi âm [cờ] này đứng trước những âm I, E, Ê vì đây là 3 âm đầu lưỡi, và được ghi bằng ký tự Q(u) khi đứng trước một số âm/vần bắt đầu bằng U (và O.) (2) Bỏ mất điểm tinh tế này đi, chữ Quốc Ngữ mất đi phần nào nét đặc biệt của nó. Vả lại, nếu đồng hoá, chỉ dùng K cho tất cả các âm [cờ] thì sẽ ra tình trạng hai chữ CỦA và QUẢ được viết giống nhau: KỦA.

6. Chữ Quốc Ngữ có đặc điểm là âm nào phát ra được cũng ghi (viết) được và chỉ có một cách viết đúng mà thôi. Thí dụ: phát âm là [chuyện] với phụ âm [chờ] đứng đầu thì phải viết là CHUYỆN; mà phát âm là [truyện] với phụ âm [trờ] đứng đầu thì phải viết là TRUYỆN. Người Hà Nội có thể phát âm hai âm [chuyện] và [truyện] giống nhau, đều là [chuyện] mà thôi, nhưng tại rất nhiều vùng trên toàn đất nước, đồng bào mình phát âm rất rõ hai âm [chuyện] và [truyện]. Không nên làm nghèo cách phát âm phong phú của người mình.

Tóm lại,

Bảng mẫu tự tiếng Việt, nếu là bảng tiêu chuẩn, có 23 chữ cái:
A B C D Đ E G H I K L M N O P Q R S T U V X Y

Bảng mẫu tự tiếng Việt, nếu là bảng đầy đủ, có 29 chữ cái:
A Ă Â B C D Đ E Ê G H I K L M N O Ô Ơ P Q R S T U Ư V X Y

Chúng tôi thấy đây là hai bảng mẫu tự rất đơn giản và đầy đủ, không cần phải cải cách, thêm bớt gì cả.

Còn việc phiên âm những tiếng nước ngoài, trong đó có các ký tự F, J, W, Z lại là một vấn đề khác, chúng tôi không bàn tới ở đây.

Sự “cái tiến” như PGS TS Bùi Hiền đề nghị đã làm méo mó chữ Quốc Ngữ, nếu không muốn nói là ám sát nó, rất nguy hại. Nó khiến người ta hoang mang, tốn thì giờ, tốn công sức. Và nếu vô phúc nó được đem ra áp dụng thì tiết kiệm đâu không thấy, chỉ thấy nó tiêu phí rất nhiều năng lực, thì giờ và tiền bạc.

Để tránh sự nguy hại này, chúng tôi đề nghị chúng ta không tiếp tay phổ biến nó, cho dù chỉ là phổ biến để làm trò cười với nhau. Càng làm cho nhau cười, thứ chữ “cải tiến” này càng lan rộng. Các em trẻ tuổi vốn thích nghịch ngợm đã “chế tác” ra đủ các loại chữ viết “bí hiểm” để “chít chát” với nhau, nay gặp được thứ đồ chơi này sẽ đem ra dùng… cho biết. Dùng hoài hoá thiệt. Rốt cuộc, người ta không còn biết đâu là đúng đâu là sai nữa. Bây giờ đã thấy xuất hiện một bộ “Cuyển dổi Tiếq Việt” rồi đó. (3)

Quyên Di

(1) Alexandre de Rhodes không phải là ông tổ của chữ Quốc Ngữ. Khi đến đất Việt để truyền đạo, ông phải học tiếng Việt qua các sách (chép tay) của các giáo sĩ Bồ-đào-nha đã đến miền đất này trước ông. Nhưng Alexandre de Rhodes đã có công lớn nhất trong việc hình thành và phát triển chữ Quốc Ngữ. Ông là tác giả hai tác phẩm chữ Quốc Ngữ đầu tiên, ấn hành tại Rome năm 1651: “Tự Điển Việt-Bồ-La” và “Phép Giảng Tám Ngày.”

(2) Sự thật QUÝ là QU + UÝ, khi viết chúng ta giản lược một chữ U, thành ra QUÝ; QUẢ là QU + OẢ, khi viết chúng ta giản lược chữ O, thành ra QUẢ. Hiện tượng này cũng tương tự như GIÊNG là GI + IÊNG, khi viết chúng ta giản lược một chữ I thành ra GIÊNG. Có thể một số vị không đồng ý với cách giải thích này.

(3) Chúng tôi không mất thì giờ ghi lại tất cả những thay đổi, thêm bớt vào bảng mẫu tự tiếng Việt của PGS TS Bùi Hiền mà ông gọi là “cải tiến”. Tiếp tay phổ biến chúng làm gì! Chúng tôi cũng không tiếp tục thảo luận về vấn đề “cải tiến chữ Việt” trên trang Facebook này. Không ích gì! Ngoại giả, không ai cấm vấn đề “cải tiến chữ Việt” được trình bày và thảo luận trong các cuộc hội thảo ngôn ngữ.

Không có văn bản thay thế tự động nào.

Xem tiếp

bắt cóc

Trung tướng Đường Minh Hưng – Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục an ninh đã sang Berlin chỉ huy bắt cóc ông Thanh.

Trung tướng Đường Minh Hưng – Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục an ninh, Bộ ...

Bình Luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *