My - Nhat that chat vong vay Trung Quoc tu vinh Cam Ranh? - Anh 1

Tàu ngầm Kilo của Hải quân Việt Nam hiện diện trên quân cảng Cam Ranh

Ngày 11/3, một số cơ quan truyền thông lớn – đặc biệt là cơ quan quân sự của Trung Quốc bất ngờ công bố thông tin một trung đoàn lực lượng hàng không của Hạm đội Nam Hải, hải quân Trung Quốc ngày 10/3 đã tổ chức huấn luyện bay cường độ lớn. Trung đoàn này đã sử dụng các máy bay chiến đấu J-11BH và J-11BSH lần lượt triển khai huấn luyện 5 khoa mục gồm không chiến một đối một, cơ động chiến thuật tầng trời thấp và siêu thấp, tấn công các mục tiêu trên biển (tàu chiến) và mặt đất.

Tổng cộng có gần 30 lượt bay tăng cường năng lực tác chiến, các máy bay chiến đấu mang theo đạn thật diễn tập. Cuộc tập trận này nhằm mục đích hù dọa Mỹ và Nhật Bản, trong bối cảnh hai quốc gia này tăng cường hợp tác quân sự với Việt Nam, vịnh Cam Ranh có thể trở thành căn cứ quân sự mới để đối phó với những động thái bành trướng của Trung Quốc trên biển Đông.

My - Nhat that chat vong vay Trung Quoc tu vinh Cam Ranh? - Anh 2

Tàu sân bay USS John C.Stennis tiến vào biển Đông đầu tháng 3/2016.

Từ đầu tháng 3/2016 trở lại đây, quan hệ giữa hai nước Trung – Mỹ ngày càng trở nên căng thẳng hơn. Đầu tháng 3/2016, lực lượng hải quân Mỹ tiến vào vùng biển “đường lưỡi bò” mà Trung Quốc đưa ra yêu sách chủ quyền, và ngày 5/3, Mỹ công bố một bản tin rằng, lực lượng tấn công với tàu sân bay tàu USS John C. Stennis (CVN 74) đóng vai trò trụ cột đã bị tàu hải quân Trung Quốc bao vây khi tiến vào biển Đông. Phía Mỹ nhấn mạnh “tình huống này chưa bao giờ xuất hiện”. Sau đó, ngày 8/3, tại Australia, Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ nhấn mạnh, trước những hành vi của Trung Quốc trên biển Đông, có thể Mỹ sẽ cùng quân đội Australia luân phiên bố trí máy bay oanh tạc chiến lược tại phía Bắc Australia. Ngày 10/3, tổng thống Obama đã thẳng thắn nói rằng “Mỹ đã thành công trong việc huy động đa số các nước châu Á cô lập Trung Quốc”. Hàng loạt động thái cho thấy, Mỹ ngày càng tỏ thái độ cứng rắn hơn đối với Trung Quốc trong vấn đề biển Đông.

Cùng với đó, với vai trò là một đồng minh lớn của Mỹ đặc biệt quan tâm đến vấn đề biển Đông, Nhật Bản cũng đang tăng tốc các hành động trên biển Đông. Ngày 29/2, hai nước Nhật Bản và Philippines thực hiện hiệp định ký kết ngày 25/1 mới đây, phía Nhật sẽ cung cấp nhiều vũ khí khí tài – bao gồm máy bay quân sự cho Phiplippines. Ngày 6/3, Bộ quốc phòng Nhật Bản cũng cho biết, Lực lượng phòng vệ Nhật Bản đã bắt đầu triển khai thảo luận với Phillippines về vấn đề tàu ngầm Nhật Bản đồn trú tại căn cứ hải quân Subic, sớm nhất là tháng 4, tàu chiến của Nhật Bản sẽ có mặt ở khu vực này.

Đến ngày 11/3, chính phủ Nhật Bản chính thức công bố Sách Trắng hợp tác khai thác phát triển phiên bản năm 2015 và chỉ ra rằng, để bảo đảm cho an ninh trên biển Đông, cần tăng cường hoạt động viện trợ cho các nước ASEAN. Sau khi Nhật Bản chính thức bàn giao máy bay quân sự cho Philippines vào đầu tháng 3, Nhật Bản sẽ hỗ trợ Mỹ triển khai các chiến lược nhằm vào Trung Quốc trên biển Đông.

My - Nhat that chat vong vay Trung Quoc tu vinh Cam Ranh? - Anh 3

Vịnh Cam Ranh được chụp từ vệ tinh.

Như vậy, khi Trung Quốc đối phó với lực lượng quân đội Mỹ tiến vào “đường lưỡi bõ” thì vòng vây của Mỹ và Nhật Bản tại vòng ngoài biển Đông đã được triển khai. Hiện tại, Mỹ và Nhật Bản đang tích cực phối hợp với Việt Nam, đặc biệt là vấn đề đồn trú tại vịnh Cam Ranh của Việt Nam. Ngày 8 và 9/3, Việt Nam đã thể hiện ý định quốc tế hóa vịnh Cam Ranh – căn cứ quân sự Cam Ranh có vị trí chiến lược bao quát toàn bộ khu vực biển Đông, là vị trí tiếp cận gần nhất các tuyến hàng hải quốc tế và hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa cũng như các khu vực dầu khí tại thềm lục địa phía Đông – Nam Việt Nam. Do đó, thông tin này là sự hỗ trợ tốt cho Mỹ khi triển khai các hành động ở phía Tây biển Đông.

My - Nhat that chat vong vay Trung Quoc tu vinh Cam Ranh? - Anh 4

USS John C. Stennis là tàu sân bay hạt nhân lớp Nimitz, được đưa vào hoạt động từ năm 1995. Tàu có thể đạt tốc độ hơn 30 hải lý, sức chứa 90 máy bay và trực thăng. Stennis có hệ thống tên lửa phòng không của NATO RIM-7 Sea Sparrow và Rolling Air, hệ thống phòng thủ tầm gần Phalanx, và hệ thống tác chiến điện tử SLQ-32. Ảnh: US Navy

Vịnh Cam Ranh nằm ở miền Đông Nam Việt Nam, cách quần đảo Trường Sa khoảng 600km, là một trong những cảng nước sâu lý tưởng nhất thế giới, vị trí địa lý ưu việt, là cảng hải quân lớn nhất của Việt Nam. Vịnh Cam Ranh là một trong những vịnh có vị trí chiến lược quan trọng nhất ở châu Á. Trong Chiến tranh Việt Nam, Mỹ đã từng sử dụng cảng này làm trung tâm cho mọi hoạt động trên biển. Vịnh Cam Ranh cũng đã từng được Pháp, Nhật Bản, Liên Xô sử dụng để đỗ các tàu chiến loại lớn. Từ đó trở đi, vịnh Cam Ranh trở thành con át chủ bài quan trọng của Việt Nam, có thể giúp Việt Nam giành được ưu thế khi giải quyết những vấn đề tranh chấp chủ quyền trên biển Đông. Hiện tại, phía Mỹ đang tích cực dốc sức vào vấn đề biển Đông và muốn quay trở lại vịnh Cam Ranh. Rõ ràng thiện chí của Việt Nam đã thể hiện một tín hiệu đặc biệt.

Theo tin của các hãng truyền thông lớn của Việt Nam ngày 9/3, ngày 8/3, chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã tham dự lễ khánh thành cảng quốc tế Cam Ranh, tuyên bố mở cửa vịnh Cam Ranh cho tàu tuyền quốc tế. Theo bản tin này, Việt Nam sẽ đầu tư 2.000 tỉ đồng (khoảng 92,34 triệu USD) để nâng cấp, cải tạo vịnh Cam Ranh, đưa lượng choán nước của tàu cỡ lớn lên tới 110.000 tấn, đến lúc đó, mọi loại tàu chiến của các quốc gia – kể cả tàu sân bay cũng đều có thể tiến vào vịnh Cam Ranh. Có phân tích chỉ ra rằng, khi báo chí Việt Nam đặc biệt nhấn mạnh cụm từ “110.000 tấn” và bàn đến vấn đề nhiệm vụ chủ yếu của vịnh Cam Ranh là tiếp đón “tàu chiến quân sự” thì đã bao hàm dụng ý tương lai sẽ đón tàu sân bay Mỹ.

My - Nhat that chat vong vay Trung Quoc tu vinh Cam Ranh? - Anh 5

Máy bay săn ngầm P3C của Nhật Bản.

Việc Việt Nam khai thác và phát triển vịnh Cam Ranh cho thấy rõ yếu tố đối phó với mối đe dọa từ phía Trung Quốc. Theo tiết lộ của Thông tấn xã Việt Nam: “Việc nâng cấp, cải tạo này có lợi cho hải quân Việt Nam và hải quân các nước hỗ trợ lẫn nhau trên phương diện tác chiến”, đồng thời có thể “bảo vệ nền hòa bình và ổn định trên biển Đông”. Trong bối cảnh sức mạnh của hải quân các nước ASEAN có hạn, sự hợp tác giữa Việt Nam và Mỹ thể hiện một tín hiệu tích cực.

Trên thực tế, trước khi Việt Nam tuyên bố cải tạo vịnh Cam Ranh, Nhật Bản cũng đã nhanh chân bày tỏ nguyện vọng được đồn trú tại vịnh Cam Ranh. Năm 2015, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Gen Nakatani đã tổ chức hội đàm với Bộ trưởng Phùng Quang Thanh, hai bên đã đàm phán về các nội dung như chiến hạm của Lực lượng phòng thủ Nhật Bản đóng tại vịnh Cam Ranh và bố trí máy bay chống ngầm P-3C thực hiện các hoạt động tiếp tế tại vùng vịnh này, hai nước đã đạt được nhận thức chung trong việc để tàu chiến của Lực lượng phòng thủ Nhật Bản đóng tại vịnh Cam Ranh. Đầu tháng 3/2016, trong thời điểm Nhật Bản tăng cường viện trợ cho Việt Nam, trước khi tàu Mỹ tiến vào vịnh Cam Ranh, tàu chiến của Nhật Bản đã sẵn sàng cho việc tiến vào vùng vịnh này.

VietTimes

_________________

Đọc thêm:

Cam Ranh: Báu vật thiên nhiên thành đòn bẩy chiến lược

Cam Ranh: Báu vật thiên nhiên thành đòn bẩy chiến lược

Ngày 8/3 vừa qua, Quân chủng Hải quân đã tổ chức lễ khai trương cảng quốc tế Cam Ranh, cung cấp dịch vụ cho cả tàu dân sự và quân sự nước ngoài. Vịnh Cam Ranh là một hòn ngọc quý thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho Việt Nam.

Vịnh nằm giữa bán đảo Cam Ranh chạy dọc bờ biển tỉnh Khánh Hòa, được bao bọc bởi nhiều đảo từ phía biển và những ngọn núi cao 400 m từ phía đất liền.

Vịnh Cam Ranh có diện tích rộng 60 km2, nước sâu 16-25 m, có nơi sâu 32 m, cửa vịnh nước sâu hơn 30 m và rộng 4.000 m. Cam Ranh còn nổi tiếng là vịnh kín gió.

Cấu tạo địa hình ấy tạo cho vịnh Cam Ranh một vị thế độc nhất vô nhị bên các bờ của Biển Đông, có thể đón nhận nhiều tàu lớn trú ngụ, tiếp liệu và sửa chữa. Một quân cảng được hỗ trợ bởi một sân bay quân sự sẽ tạo thành một tổ hợp quân sự hoàn hảo.

Núi cao có thể đặt các trạm ra đa bao quát những vùng biển rộng lớn bán kính hàng nghìn cây số. Dưới vịnh có thể đào những đường hầm vào sâu lòng núi để cất dấu tàu ngầm.

Địa thế của vịnh Cam Ranh có thể nói là có công có thủ. Từ cảng Cam Ranh tàu buôn và chiến hạm có thể nhanh chóng tiếp cận các con đường biển huyết mạch của thế giới ngang qua biển Đông.

Tàu ngầm của hải quân Việt Nam neo đậu tại cầu cảng quân cảng Cam Ranh Ảnh: Lê Quân
Tàu ngầm của hải quân Việt Nam neo đậu tại cầu cảng quân cảng Cam Ranh Ảnh: Lê Quân

Quốc tế chưa bao giờ ngừng quan tâm

Đối với các quốc gia hàng hải trên thế giới, biển Đông hiện là điểm nóng vô cùng quan trọng.

Trung tâm của cuộc tranh chấp tại biển Đông chính là việc kiểm soát các tuyến đường giao thông biển quan trọng, là hoạt động thu thập thông tin tình báo của các tàu nổi, tàu ngầm và máy bay quân sự.

Các đường giao thông trên biển này có vai trò quan trọng như các siêu xa lộ hàng hải đối với các quốc gia trong vùng, như Trung Quốc, Nhật, Hàn Quốc, miền Viễn Đông Nga và các nước khác, cũng như đối với thương mại toàn cầu.

Một vấn đề quan trọng khác đối với mọi quốc gia giáp biển là quyền sở hữu đối với nguồn tài nguyên khoáng sản, dầu khí và thủy sản.

Biển Đông nằm ở trung tâm hàng hải của Đông Nam Á, bao quanh một trong các khu vực tăng trưởng kinh tế năng động nhất thế giới.

Các cảng biển, vận tải biển và các dịch vụ phụ trợ hàng hải đã có sự phát triển nhanh chóng. Hàng năm có một lượng hàng hóa trị giá hơn 5.000 tỷ USD lưu thông qua khu vực này.

Vịnh Cam Ranh từ mấy năm qua đã được từng bước nâng cấp để tham gia vào mạng lưới dịch vụ quốc tế ở khu vực.

Từ trước đến nay, sự quan tâm của các cường quốc biển, trong đó có Mỹ, Nga, Ấn Độ và Nhật đối với quân cảng Cam Ranh chưa bao giờ vơi đi.

Washington coi căn cứ Cam Ranh là một cơ sở đảm bảo cho sự hiện diện của lực lượng Mỹ, cũng như phục vụ cho chuỗi cung ứng hậu cần của hạm đội Thái Bình Dương.

Các tranh chấp trên biển Đông ban đầu là sự tranh chấp chủ quyền biển đảo và địa chính trị – kinh tế. Nhưng thời gian qua, tại biển Đông xuất hiện nhiều diễn biến mới phức tạp.

Với việc Trung Quốc bồi đắp các đảo nhân tạo ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam và xây dựng các tổ hợp quân – dân sự trên các đảo nhân tạo này, biển Đông đã trở thành vấn đề bảo vệ tự do thông thương hàng hải toàn cầu.

Tranh chấp trên biển Đông ngày càng leo thang, ẩn chứa các mầm mấm xung đột gay gắt. Do đó, giới hoạch định chiến lược hải quân của các nước lớn càng chú trọng tới vai trò của quân cảng Cam Ranh.

Nhiều chuyến thăm mang tính biểu tượng cao của các quan chức quân dân sự một số nước đã diễn ra tại Cam Ranh trong những năm gần đây.

Tàu HQ-378 của hải quân Việt Nam neo đậu ở khu vực quân cảng Cam Ranh Ảnh: Lê Quân
Tàu HQ-378 của hải quân Việt Nam neo đậu ở khu vực quân cảng Cam Ranh Ảnh: Lê Quân

Giải quyết tranh chấp biển Đông, phòng thủ biển đảo

Từ những năm qua, chủ trương của Việt Nam xây dựng Cam Ranh mang định hướng dân sự và quân sự. Quốc tế hóa hoạt động dịch vụ thương mại và dịch vụ phụ trợ hàng hải tại cảng Cam Ranh vừa qua đã được thúc đẩy một bước.

Trong bài diễn văn đọc tại Hội nghị thượng đỉnh Đông Á năm 2010, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tuyên bố mở cửa cảng Cam Ranh cho cả hoạt động quốc tế về thương mại và quân sự, trong đó có hoạt động cập cảng, sửa chữa tàu hải quân của nước ngoài.

Đó là một chủ trương kịp thời, sáng suốt, thể hiện tầm nhìn chiến lược, phù hợp với đường lối đối nội và đối ngoại đã được đề ra. Việt Nam đã có kế hoạch nhiều mặt.

Thứ nhất là thu hút đầu tư nâng cấp và phát triển cơ sở này trở thành một cảng dịch vụ then chốt, góp phần vào việc thúc đẩy thương mại, quan hệ với các nước khác.

Về quân sự, quân cảng Cam Ranh, sau khi được nâng cấp, sẽ đóng vai trò lớn trong việc triển khai lực lượng hải quân ra khu vực có tranh chấp trên Biển Đông.

Quan trọng hơn, bằng việc cho các nước tiếp cận cảng Cam Ranh, Việt Nam có cơ hội để tăng cường mối quan hệ quân sự với các nước đó, củng cố vị thế đối tác chiến lược và nâng cao vai trò trong khu vực.

Đồng thời, trong tình hình nóng bỏng hiện nay, mở rộng hoạt động dịch vụ quốc tế tại cảng Cam Ranh góp phần có ý nghĩa vào việc quốc tế hóa việc giải quyết tranh chấp biển Đông, biến biển Đông thành vùng biển hòa bình, thịnh vượng, tự do thông thương hàng hải.

Việc Việt Nam trở thành một thành viên Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) thì càng phải có trách nhiệm thực hiện tự do thông thương hàng hải ở biển Đông.

Phù hợp với vị trí địa – chiến lược của mình, Việt Nam thực hiện “3 không”: không liên minh quân sự, không đặt các căn cứ quân sự của nước ngoài, không đi với nước này chống nước khác.

Đồng thời, Việt Nam cũng thực hiện “một có”. Đó là sử dụng tất cả các đòn bẩy chiến lược và chiến thuật để bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền biển đảo, hòa bình, ổn định và phát triển đất nước.

Vịnh Cam Ranh là một tài sản chiến lược của Việt Nam, có một thời đã ngủ quên hoặc không được sử dụng và khai thác ngang tầm cỡ của nó.

Ngày nay, việc biến tài sản chiến lược ấy thành một đòn bẩy chiến lược phục vụ đắc lực cho quốc tế hóa việc giải quyết vấn đề biển Đông, cũng như nhiệm phòng thủ biển đảo, phát triển kinh tế biển của nước ta, và hợp tác hội nhập quốc tế, là vấn đề khẩn cấp.

Việc khai trương cảng quốc tế Cam Ranh là bước đi cụ thể và cần thiết tới mục tiêu đó.

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Trường, chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu chiến lược & phát triển quốc tế (CSSD)