Trang Chủ / KINH TẾ-KINH DOANH / Nền kinh tế VN năm 2016 qua chỉ số tự do kinh tế

Nền kinh tế VN năm 2016 qua chỉ số tự do kinh tế

Nền kinh tế VN năm 2016 dưới góc nhìn về tự do kinh tế

Sau một thời gian bùng nổ, nền kinh tế Việt Nam bắt đầu xuất hiện dấu hiệu bị kìm kẹp từ chính phủ khi tụt tới 16 bậc trong bảng xếp hạng tự do kinh tế.

Dựa trên công bố mới nhất từ The Heritage Foundation, chỉ số tự do kinh tế của Việt Nam đã giảm 1.6 điểm, rơi từ vị trí #131 xuống vị trí #147, thấp nhất trong khu vực Đông Nam Á. Trong khi, nước láng giềng Campuchia đã tăng tới 18 bậc.

Tổng quan nền kinh tế Việt Nam 2016

Với việc dần hội nhập vào hệ thống đầu tư và thương mại toàn cầu, nền kinh tế Việt Nam đang có những bước chuyển mình tích cực theo xu hướng của thị trường. Những cải cách đó bao gồm việc tư nhân hóa một phần các doanh nghiệp nhà nước, dần xóa bỏ các hàng rào thuế quan và phi thuế quan, và từng bước công nhận các quyền tư hữu. Trong 5 năm qua, nền kinh tế Việt Nam đã chứng kiến tỷ lệ tăng trưởng bình quân hằng năm lên đến 6%, qua đó cho thấy những dấu hiệu tích cực nhất định của nền kinh tế; Tuy nhiên, song song đó vẫn còn nhiều điều cần phải bàn tới.

Tự do kinh tế
Điểm số: 52.4
Xếp hạng: #147
Tình trạng: Gần mất tự do
GDP (PPP)
$552.3 tỷ
Tỷ lệ tăng trưởng: 6.7%
Bình quân đầu người: $6,024
Dân số
91.6 triệu người
Tỷ lệ thất nghiệp
2.1%
Lạm phát (CPI)
0.6%
FDI (vào)
$11.8 tỷ

Xét về mặt tổng quan, nền kinh tế Việt Nam bị giới hạn bởi nhiều yếu tố liên quan đến cơ chế. Dù đang nỗ lực trên con đường cải cách, rõ ràng Việt Nam vẫn còn tồn tại một nền pháp lý không minh bạch và thiếu hiệu quả. Và dù đang trong giai đoạn phát triển, việc đầu tư vẫn còn bị cản trở bởi bộ máy quan liêu và một hệ thống pháp luật yếu kém. Sự độc quyền thị trường của các doanh nghiệp nhà nước đã chèn ép sự phát triển của các doanh nghiệp tư nhân và làm giảm quyền lợi người tiêu dùng. Chúng ta đều biết rằng, trong mọi nền kinh tế, doanh nghiệp tư nhân luôn làm tốt hơn doanh nghiệp nhà nước. Nền kinh tế Việt Nam cũng không ngoại lệ, qua việc doanh nghiệp nhà nước chiếm giữ đến 60% nguồn lực nhưng chỉ đóng góp 40% GDP; Trong khi, các doanh nghiệp ngoài nhà nước chỉ nắm 40% nguồn lực nhưng lại đóng góp đến 60% tổng GDP.

Sự hình thành của tự do kinh tế Việt Nam sau khi thống nhất đất nước

Tự do hóa nền kinh tế Việt Nam bắt đầu vào năm 1986 dưới sự trỗi dậy của giai cấp tư sản Sài Gòn, được biết đến như Thời kỳ Đổi mới, sau một thời gian bị kìm hãm bởi cuộc đánh tư sản ở miền Nam sau 1975. Và đến năm 2007, Việt Nam gia nhập vào Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Qua đó, Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế phát triển nhanh bậc nhất thế giới trong thập niên đầu thế kỉ 21, trở mình từ một trong các nước nghèo nhất thế giới trở thành quốc gia có thu nhập trung bình thấp. Hiện nay, nền kinh tế Việt Nam chủ yếu dựa vào hai ngành chính là xuất khẩu và du lịch. Đỉnh điểm là năm 2016, Tổng thống Mỹ Barack Obama chính thức gỡ bỏ cấm vận vũ khí đối với Việt Nam.

Mỹ bỏ cấm vận vũ khí Việt Nam đánh dấu sự đốt phá trong tự do kinh tế Việt – Mỹ
Mỹ bỏ cấm vận vũ khí Việt Nam đánh dấu sự đốt phá trong tự do kinh tế Việt – Mỹ

Tự do kinh tế Việt Nam hiện nay

Sau một thời gian bùng nổ, nền kinh tế Việt Nam bắt đầu xuất hiện dấu hiệu bị kìm kẹp từ chính phủ khi tụt tới 16 bậc trong bảng xếp hạng tự do kinh tế. Dựa trên công bố mới nhất từ The Heritage Foundation, chỉ số tự do kinh tế của Việt Nam đã giảm 1.6 điểm, rơi từ vị trí #131 xuống vị trí #147, thấp nhất trong khu vực Đông Nam Á. Trong khi, nước láng giềng Campuchia đã tăng tới 18 bậc.

Đây là một hồi chuông cảnh báo cho nền kinh tế Việt Nam, khi tại mức điểm 52.4 hiện tại, Việt Nam đang thuộc các nền kinh tế gần mất tự do và sắp rơi xuống ngưỡng các nền kinh tế bị đàn áp. Tự do kinh tếluôn là chìa khóa cho sự thịnh vượng của các quốc gia. Và tự do kinh tế luôn được xem là giải pháp xóa đói giảm nghèo hữu hiệu nhất trong các học thuyết kinh tế của nhân loại. Điển hình là công cuộc Đổi mới tại Việt Nam năm 1986 đã chứng minh sự ưu việt và tầm quan trọng của tự do trong kinh tế, khi nó không chỉ giải quyết nạn đói tại miền Nam sau khi thống nhất mà còn giúp nền kinh tế Việt Nam chuyển mình vô cùng mạnh mẽ.

Vì thế, dấu hiệu tụt giảm chỉ số tự do kinh tế Việt Nam sẽ trở nên rất đáng quan tâm. Điều này có thể kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế trong nhiều năm tới. Ta có thể điểm qua một số nguyên nhân dưới đây:

Về nền pháp quyền tại Việt Nam

Toàn bộ đất do nhà nước quản lý chung. Quyền tư hữu chưa thực sự được thừa nhận, người dân vẫn phải dùng ‘giấy chứng nhận quyền sử dụng đất‘ thay vì ‘giấy chứng nhận quyền sở hữu đất‘. Thời gian giải quyết tranh chấp có thể lên đến hàng năm. Cơ quan tư pháp bị chi phối nặng nề và thiếu minh bạch. Tham nhũng và nạn bổ nhiệm người thân làm quan chức hoành hành.

  • Quyền tư hữu: 49.7 điểm
  • Sự thanh liêm của chính phủ: 24.6 điểm
  • Hiệu quả của pháp luật: 32 điểm

Quyền lực chính phủ

Thuế thu nhập cá nhân cao nhất là 35%, thuế thu nhập doanh nghiệp cao nhất là 22%. Và các loại thuế như thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế đất, và nhiều loại thuế khác. Về tổng quan, gánh nặng thuế tại Việt Nam tương đương 18.2% tổng thu nhập nội địa. Chi tiêu chính phủ chiếm tới 29.1% tổng sản lượng (GDP) trong ba năm qua. Thâm hụt ngân sách bình quân khoảng 6.7% GDP. Nợ công tương đương 59.3% GDP, nghĩa là trung bình một người Việt gánh gần 30 triệu đồng nợ công.

  • Chi tiêu chính phủ: 74.6 điểm
  • Gánh nặng thuế khóa: 79.6 điểm
  • Tình hình tài chính: 21.1 điểm

Hiệu quả điều tiết kinh tế

Các thủ tục hành chính dần được tổ chức tốt hơn, khung pháp lý đối với các doanh nghiệp nhỏ được cải thiện, nhưng vẫn còn nhiều bất cập. Thị trường lao động vẫn còn cứng nhắc và bị hạn chế bởi các quy định về nhân công. Chính phủ vẫn còn điều tiết giá xăng, dầu, điện, nước, hàng không, viễn thông, và các dịch vụ bưu chính. Điều này dẫn đến việc giá cả của một số tài nguyên thiên nhiên, dược phẩm và các sản phẩm từ doanh nghiệp nhà nước như giáo dục, chăm sóc sức khỏe, và nhà ở cũng nằm dưới sự điều chỉnh của chính phủ.

  • Tự do kinh doanh: 61.2 điểm
  • Tự do nhân công: 62.2 điểm
  • Tự do tiền tệ: 76 điểm

Thị trường tự do

Thương mại đã trở thành vấn đề sống còn đối với nền kinh tế Việt Nam. Tổng giá trị xuất khẩu và nhập khẩu chiếm tương đương 179% GDP. Mức thuế quan trung bình khoảng 3.4%. Hàng rào thuế quan và phi thuế quan ngày càng làm nản lòng các nhà đầu tư nước ngoài. Rõ nhất là vấn nạn tham nhũng trầm trọng của hải quan cần phải giải quyết triệt để. Các doanh nghiệp nhà nước và đặc biệt là việc tham gia làm kinh tế của quân đội đã làm bóp méo thị trường. Nhà nước vẫn còn nhúng tay vào ngành tài chính. Việc gia tăng các khoản nợ xấu đang tiếp tục hạn chế sự tăng trưởng tín dụng.

  • Tự do thương mại: 83.1 điểm
  • Tự do đầu tư: 25 điểm
  • Tự do tài chính: 40 điểm

Trên đây là tổng quan nền kinh tế Việt Nam năm 2016 dưới góc nhìn về tự do kinh tế. Rõ ràng, Việt Nam vẫn còn rất nhiều điều cần phải làm liên quan đến cơ chế nếu muốn vươn mình phát triển, và thật sự… muốn phát triển. Chính phủ cần phải tối thiểu việc nhúng tay vào nền kinh tế và đảm bảo minh bạch trong ngân sách. Bởi những bài học cho sự thất bại trong việc cố gắng kiểm soát nền kinh tế vẫn còn đó. Bởi những thành công rực rỡ của Việt Nam khi mở cửa thị trường đã trở thành minh chứng hùng hồn nhất.

Vì thế, cánh cửa thị trường tự do đã hé mở thì xin đừng đóng lại.

Nghiên Cứu Kinh Tế

Xem tiếp

thương mại toàn cầu

Thương mại toàn cầu đang chuyển động: Chuyển đi rồi lại chuyển về

Thương mại toàn cầu đang biến đổi: Chuyển đi rồi lại chuyển về 20/11/2017,  Nếu ...

Bình Luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *