Mới đây cơ quan trao giải Nobel đã vinh danh 3 nhà khoa học nghiên cứu y học với chủ đề “Cơ chế kiểm soát phân tử của nhịp sinh học”, đó là Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash và Michael W. Young. Trang web chính thức của giải thưởng Nobel cho rằng phát hiện này sẽ là một ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe con người.

3 nhà khoa học giành giải Nobel Y học 2017: Jeffrey C. Hall、Michael Rosbash và Michael W. Young (Ảnh: theo epochtimes.com)

Nhịp sinh học là gì? Đó là sự biến đổi theo thời gian của con người, động vật và thực vật. Nhịp sinh học được kiểm soát bởi “đồng hồ sinh học” của cơ thể, có thể đo được trong chu kỳ ngày và đêm, chức năng sinh lý được điều chỉnh ở trạng thái tốt nhất. Rất lâu về trước, người ta đã phát hiện ra hiện tượng này, câu hỏi “liệu đồng hồ sinh học có tồn tại” đã gây tranh cãi không ngừng trong giới khoa học. Đây rốt cuộc là phản ứng của thân thể do chịu kích thích bởi yếu tố bên ngoài, hay bên trong cơ thể thật sự có đồng hồ sinh học?

Bên trong thân thể thật sự có “Đồng hồ” sao?

Khoa học đối với Đồng hồ sinh học hiểu biết thế nào? Vậy phải quay về thời điểm năm 1971, có 2 nhà khoa học trong lúc nghiên cứu ruồi giấm, đã phát hiện ra cơ chế sinh lý của một số con ruồi giấm xảy ra biến đổi kỳ quái. Có con biến một ngày 24 giờ thành 19 giờ, có con biến thành 28 giờ. Mà sự biến hóa này, là do đột biến gen gây ra, các nhà khoa học đã khoá các gen bị biến đổi trên nhiễm sắc thể X của những con ruồi này, đặt tên là Period.

Bên trong cơ thể tồn tại 1 chiếc đồng hồ với độ chính xác “Không tưởng” (Ảnh: Peakshop)

Sau đó, Hall, Rosbash và Young phân tách loại gen này, họ phát hiện, gen có thể khống chế đồng hồ sinh học. Chúng có thể sản sinh ra một loại protein, loại này vào ban đêm sinh ra nhiều, vào ban ngày thì lại giảm xuống, cơ chế sinh sản này giống như đồng hồ trong tế bào, điều chỉnh nhiệp điệu công việc của tế bào, thân thể con người cũng cùng một cơ chế như vậy.

Nghiên cứu còn phát hiện, bên trong cơ thể con người có hai loại đồng hồ sinh học, một loại nằm ở vùng dưới đồi (Hypothalamus) gọi là “̣đồng hồ sinh học trung tâm”, đóng vai trò chỉ huy, còn có nhiều loại “Đồng hồ sinh học ngoại vi” cơ chế phân bố toàn thân. Kỳ diệu ở chỗ, những “đồng hồ sinh học ngoại vi” khác nhau sẽ điều khiển những chức năng sinh lý khác nhau, chúng hoạt động độc lập và đồng thời, tất cả các đồng hồ sinh học đều có thể hài hoà đồng bộ cùng nhau vận hành.

Đồng hồ sinh học ảnh hưởng đến sinh lý cơ thể ở nhiều phương diện

Sinh lý cơ thể sẽ tuần hoàn theo nhịp sinh học (Ảnh: Twitter)

Đồng hồ sinh học có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ của con người, nhiệt độ cơ thể, huyết áp, mức hormon, sự trao đổi chất, các hành vi và chức năng sinh lý khác. Nếu như phá vỡ đồng hồ sinh học, liền xuất hiện sự khó chịu, ví dụ như thức khuya, sự khác biệt về thời gian, v.v. Khi cắt bỏ gen có chứa đồng hồ sinh học, sẽ có sự mất cân bằng hormon. Nếu như quy luật cuộc sống trường kỳ của con người không phù hợp với đồng hồ sinh học, sẽ dễ bị ung thư, bệnh về rối loạn thần kinh, rối loạn chuyển hoá và các bệnh khác.

Đông y dạy dưỡng sinh theo nhịp sinh học từ 2000 năm trước

Hai ngàn năm trước, cuốn sách kinh điển “Hoàng Đế Nội Kinh” của Đông y đã giải thích chi tiết các hiện tượng sinh lý của cơ thể con người và mối quan hệ giữa nhịp sinh học. Lý luận trong Đông Y “Tử ngọ lưu chú” cho rằng, biến hóa của Mặt trời và Trái đất, mỗi ngày 12 canh giờ (24 tiếng) sinh ra nhiều biến hóa khác nhau, mỗi canh giờ sẽ có một cơ quan trong cơ thể hoạt động mạnh hơn, cho nên các thầy thuốc nghiên cứu thuận theo biến hóa của canh giờ mà bảo dưỡng cơ quan hoạt động tương ứng vào giờ đó, phối hợp các hoạt động của các cơ quan để chữa bệnh có liên quan.

12 cơ quan phân biệt là: Mật, gan, phổi, ruột già, dạ dày, lá lách, tim, ruột non, bàng quang, thận, màng ngoài tim và tam tiêu, tương ứng với mười hai canh giờ.

Thời thần và học thuyết ngũ hành trong Đông y (Ảnh: Chanhkien.org)

Viện trưởng của Thượng Đức Đường, Tưởng Vũ Quang lấy thực phẩm ra làm ví dụ: Căn cứ vào luật dưỡng sinh theo mười hai canh giờ, bữa trưa nên ăn uống có dinh dưỡng phong phú, bởi vì từ 1 – 3 giờ chiều là thời gian ruột non vận hành. Ruột non cần hấp thụ các chất dinh dưỡng, đem tinh hoa lưu thông toàn cơ thể, chất thải thì đưa vào ruột già, nếu như ăn tốt bữa trưa, thì thành phần dinh dưỡng mà cơ thể hấp thu sẽ càng nhiều.

3 đến 5 giờ chiều, là thời gian tốt nhất để uống nước trong ngày

Bởi vì tại thời điểm này là bàng quang hoạt động mạnh nhất, nước uống có lợi cho bàng quang, dẫn đến có lợi cho sự bài tiết các tạp chất của con người.

Bàng quang muốn bài tiết, nhưng bạn không cho nó nước, cho nên đương nhiên nó cũng không quản rồi” Tưởng Vũ Quang nói. Theo thời gian của các cơ quan hoạt động, làm những việc mà các cơ quan này thích làm, là có thể cùng với thân thể hoà hợp hỗ trợ lẫn nhau.

Ngủ theo nhịp sinh học, cơ thể thu về nhiều lợi ích

Theo lời khuyên của Đông Y, 11 giờ đêm nên vào giấc ngủ, bởi vì từ 11 giờ đêm đến 1h giờ sáng là thời điểm Dương khí tiềm tàngtrong cơ thể, nếu đi ngủ vào lúc này có thể bảo dưỡng Dương khí, khiến con người hôm say tỉnh giấc sẽ tràn đầy sức sống.

Từ 1 đến 3 giờ sáng, là thời điểm khí huyết tập trung ở gan có thể giúp giải độc gan. Nhưng nếu thời gian này không ngủ, hoặc thường tỉnh dậy, dễ gây tổn thương gan, gây khô mắt, chóng mặt, đổ mồ hôi vào ban đêm và các triệu chứng khác.

Ngủ trưa là cần thiết, nhưng không quá dài, 10 phút là đủ. Bởi vì từ 11 giờ đến 1 giờ chiều là thời điểm tim hoạt động mạnh nhất, nghỉ ngơi ngắn, hoặc thậm chí là 5 phút để nhắm mắt lại, đều tốt cho tim.

Học tập, làm việc vào 3-5h chiều sẽ dễ tiếp thu (Ảnh: Báo Mới)

Học tập, làm việc đúng lúc 3 đến 5 giờ chiều là khoảng thời gian tốt nhất

Bởi vì tại thời điểm này, bàng quang là một sợi dây, có thể đi đến đầu của các kinh mạch, máu lưu thông lên não, hiệu quả học tập rất cao. Cho nên cổ nhân có câu “Sáng sớm nghe dạy, chiều tối tự học”. Có nghĩa là, những thứ học được ở buổi sáng nên vào thời gian này luyện tập, như vậy có thể nâng cao trí nhớ.

Đông Y từ 2000 năm trước có một bộ lý luận dưỡng sinh theo canh giờ rất hoàn chỉnh, vô cùng tường tận và chi tiết, nay lại được các nhà khoa học ngày nay chứng thực. Nhưng cho dù là Đông Y truyền thống hay Tây Y, thì đều cho con người biết về các quy tắc dưỡng sinh: Nên thuận theo tự nhiên mà bảo dưỡng thân thể, đi ngược lại với quy tắc tự nhiên sẽ dễ dàng dẫn đến thân thể khó chịu, thậm chí sinh ra bệnh tật.

Đại Kỷ Nguyên (Theo epochtimes.com)