Sau gần một thập kỷ khủng hoảng kinh tế, Tây Ban Nha đang tăng trưởng trở lại. Đây là tin vui không chỉ đối với Tây Ban Nha mà với cả châu Âu và phần còn lại của nền kinh tế toàn cầu.

Tay Ban Nha qua con khung hoang - Anh 1

Dây chuyền sản xuất ô tô của nhà máy SEAT. Ảnh: NYT

Dấu hiệu hồi phục

Nhà máy sản xuất ô tô SEAT ở thị trấn công nghiệp Martorell, phía Tây thành phố Barcelona (Tây Ban Nha) những ngày tháng 7 hoạt động khá nhộn nhịp. Những chiếc ô tô nối đuôi nhau trôi trên dây chuyền tự động. Công nhân mặc quần áo bảo hộ xếp hàng, chờ đợi để tham gia vào việc lắp ráp vô cùng tỉ mỉ, nhằm chế tạo ra những chiếc xe hơi sẵn sàng lăn bánh.

Quang cảnh này cho thấy một hiện thực mới mẻ ở Tây Ban Nha. Nền kinh tế nước này đang tăng trưởng trở lại, đạt tốc độ 3% trong năm qua. Các nhà máy đã sản xuất ra nhiều hàng hóa xuất khẩu, tạo công ăn việc làm và mang lại cảm giác phục hồi cho một quốc gia đã chìm đắm trong tuyệt vọng.

Trong gần một thập kỷ qua, Tây Ban Nha được coi là ví dụ điển hình về sự tàn phá của cuộc khủng hoảng kinh tế tấn công vào 19 nước sử dụng đồng tiền chung châu Âu. Tỷ lệ thất nghiệp ở nước này đã ở mức đáng kinh ngạc 26%. Đây là dấu hiệu rõ nhất của sự tuyệt vọng gây ra bởi tình trạng bùng nổ bong bóng đầu tư bất động sản, kết hợp với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Giờ đây, nền kinh tế Tây Ban Nha đã trở lại với quy mô trước khủng hoảng, theo số liệu mới nhất mà chính phủ nước này công bố hôm thứ Sáu vừa qua. Điều này đã đặt dấu chấm hết cho một trong những thảm họa kinh tế tồi tệ nhất ở châu Âu kể từ Thế chiến thứ II. Những gì diễn ra ở Tây Ban Nha cho thấy, lục địa già, mặc dù vẫn đang phải vật lộn với nhiều thách thức ghê gớm, cuối cùng cũng đã có dấu hiệu hồi phục.

Kinh nghiệm của Tây Ban Nha sẽ là bài học cho cả châu Âu, phụ thuộc vào quan điểm và cách nhìn nhận của mỗi người.

Có trường phái cho rằng, Tây Ban Nha là nạn nhân của chính sách thắt lưng buộc bụng. Họ nghĩ rằng, để đối mặt với sự bùng nổ của bong bóng bất động sản kết hợp với sự suy thoái toàn cầu, chính phủ nên tung tiền giải ngân cho các dự án cơ sở hạ tầng để tạo ra công ăn việc làm. Nhưng thay vì làm vậy, các quy tắc ngặt nghèo do châu Âu đưa ra đã buộc Tây Ban Nha phải hạn chế chi tiêu, đồng nghĩa với kéo dài sự đau đớn.

Cơn đau được khắc họa bằng những con số lạnh lùng. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn còn trên 18% và gần 39% đối với lao động trẻ tuổi. Khoảng 4,25 triệu lao động trong một quốc gia 47 triệu người đang phải tìm kiếm việc làm.

Nhưng một số khác lại cho rằng, sức mạnh hồi sinh của Tây Ban Nha là nhờ những cải cách kinh tế khắc nghiệt. Tái cấu trúc kinh tế của Tây Ban Nha được hoan nghênh rộng rãi như một động lực chính cho tăng trưởng.

Một thập kỷ trước, Tây Ban Nha đã nghiện xây dựng hạ tầng và đổ tín dụng vào các công trình, tạo ra sự vỡ nợ khiến cho các ngân hàng sụp đổ khi đối mặt với các khoản nợ xấu. Ngày nay, tỷ trọng xây dựng đã giảm một nửa trong nền kinh tế Tây Ban Nha. Xuất khẩu đã tăng từ một phần tư lên một phần ba nền kinh tế.

Xuất khẩu của Tây Ban Nha đã hỗ trợ các công ty khó khăn, giúp khôi phục nguồn thuế thu nhập của chính phủ bị giảm mạnh trong thời khủng hoảng.

Tiền đang dần dần chảy vào nền kinh tế

Nhà máy SEAT khổng lồ, một phần của tập đoàn Volkswagen (Đức), là một ví dụ thành công điển hình. Năm 2010, nhà máy sản xuất 300.000 xe/năm và bị thua lỗ. Năm ngoái, SEAT đã thu được lợi nhuận 153 triệu euro (khoảng 172 triệu đô la) và sản xuất 450.000 xe, trong đó hơn 80% để xuất khẩu.

Nhà máy SEAT đang trong giai đoạn nâng cấp năm năm, bơm thêm 3,3 tỉ euro để đầu tư máy móc mới. Joachim Hinz, Giám đốc kế hoạch tài chính của SEAT, nói với The New York Times: “Nếu bạn là một nhà sản xuất thua lỗ, bạn sẽ phải đấu tranh cật lực hàng ngày, 365 ngày trong năm, để cải thiện. Khủng hoảng sẽ mang lại cơ hội”.

Cơ hội sau khủng hoảng

Cảm giác hồi sinh có thể nhìn thấy dọc theo bến cảng Barcelona, nơi các công nhân bốc vác đang làm việc nhộn nhịp bên những cần cẩu khổng lồ, vận chuyển các thùng hàng lớn chứa đầy đồ dùng cho các nhà máy.

Vào một buổi sáng gần đây, hàng trăm người đàn ông và đàn bà tụ tập ở cảng, uống cà phê và mừng rỡ khi nhìn thấy những con số nhấp nháy trên một tấm bảng lớn. Những con số này xác định ai sẽ nhận được việc gì trong ngày, từ quản đốc, người lái cần cẩu di động, đến công nhân xếp dỡ.

Trong thời gian khủng hoảng, hơn một nửa trong số 700 công nhân bốc vác phải về nhà hàng ngày vì không có việc làm. Còn giờ đây, 600 lao động có việc làm hàng ngày.

Cách cảng Barcelona không xa, những người công nhân mặc quần áo và giày bảo hộ đang chuẩn bị bước vào công việc xây dựng một ga tàu điện ngầm mới. Đây là dự án nằm trong kế hoạch mở rộng hệ thống tàu điện ngầm Barcelona trị giá 6,8 tỉ euro, nhưng đã bị đình chỉ cách đây ba năm.

Đối với ông Tomás López Medina, người giám sát an toàn tại công trình, việc dự án tái khởi động đã giải cứu ông khỏi sự chán chường của thất nghiệp. Ông đã phải sống bằng khoản trợ cấp thất nghiệp trị giá khoảng 1.100 euro một tháng, ít hơn một nửa số tiền mà ông và vợ đã kiếm được hồi năm 2007.

Hai người đã phải từ bỏ căn hộ trong một khu phố sôi động của Barcelona để chuyển ra ngoại ô. Cả hai người cũng không mua quần áo mới trong nhiều năm qua. Giờ đây, tàu điện ngầm Barcelona đã khởi động lại. Một công ty xây dựng đã chào mời ông Tomás công việc mới với mức lương 1.500 euro một tháng.

Mặc dù sự phục hồi của Tây Ban Nha vẫn còn rất mong manh, nhưng nhiều cơ hội đã xuất hiện. Khủng hoảng đã làm giảm chi phí sinh hoạt ở Tây Ban Nha, khiến cho Barcelona trở thành một trong những khu đô thị có giá cả phải chăng và hấp dẫn nhất ở châu Âu.

Theo một số tính toán, cuộc sống ở Barcelona ngày nay rẻ hơn London 36%, rẻ hơn Paris 28%, và thậm chí rẻ hơn Berlin 4%. Đây là cơ hội cho những người trẻ tuổi đang tìm kiếm một thị trường với mức sống hợp lý.

Nhiều chyên gia trẻ đã đến đây từ khắp nơi trên thế giới. Nhiều công ty khởi nghiệp mới được thành lập. Thành phố Barcelona cũng mở một vườn ươm, cung cấp địa điểm thuê văn phòng giảm giá cho các công ty khởi nghiệp.

Khủng hoảng là thời điểm tốt để khởi động một doanh nghiệp mới”, David Pérez, người đã bỏ nghề tại IBM để mở Công ty Go-PopUp nói.

Theo Kinh Tế Sài Gòn