Báo hay cho người bận rộn

Trần Khánh Dư qua tư liệu sử Việt

0

Trần Khánh Dư qua tư liệu sử Việt

  • 24/4/2018
Hình minh họa

Tại Việt Nam, một cuốn tiểu thuyết lịch sử bị cho là gây “phản ứng dữ dội” vì “có nhiều chi tiết tả cảnh sex của nhân vật Trần Khánh Dư khá thô tục”, theo báo Tuổi Trẻ.

Chim ưng và chàng đan sọt” của Bùi Việt Sỹ được trao giải C Sách hay quốc gia và giải B Cuộc thi tiểu thuyết lần thứ 4 (2011-2015) của Hội Nhà văn Việt Nam.

Nhân vật chính trong sách là danh tướng Phạm Ngũ Lão thời Trần.

Tuy vậy, một nhân vật phụ, Trần Khánh Dư, lại trở thành tâm điểm tranh cãi trên mạng xã hội tuần này, vì cáo buộc sách miêu tả “cảnh sex một cách thô tục” giữa nhân vật Trần Khánh Dư với công chúa Thiên Thụy.

Nhà văn Nguyễn Phan Hách, trưởng tiểu ban sách văn học thuộc hội đồng giám khảo giải thưởng sách hay quốc gia 2018, trả lời báo Tuổi Trẻ:

Tôi biết có những ý kiến nói rằng sách có trang tả sex thô tục của Trần Khánh Dư. Nhưng ông Trần Khánh Dư ngoài đời cũng rất phóng túng, không theo khuôn phép. Nếu văn học mà khuôn phép quá, xét nét quá thì sẽ tự ràng buộc mình, khiến tiểu thuyết không còn hấp dẫn, sinh động.

Tuy nhiên đúng là dù ông Trần Khánh Dư có phóng túng đến đâu, nhưng viết về các anh hùng lịch sử mà có những chi tiết sex quá cũng không thích hợp. Dù vậy cũng không nên vì những chi tiết đó mà ảnh hưởng đến toàn cuốn sách.”

Tư liệu sử Việt

Trần Khánh Dư được các sách lịch sử Việt Nam đánh giá như thế nào?

Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (1697), bộ sử quan trọng nhất của Việt Nam, cho hay Trần Khánh Dư lần đầu lập công “đánh úp” quân Nguyên trong lần xâm lược đầu tiên của Mông Cổ năm 1258.

Nhờ đó, Khánh Dư được vua Trần – theo sách là Trần Thánh Tông – lập làm Thiên tử nghĩa nam, phong làm Phiêu Kỵ đại tướng quân – chức vụ lẽ ra chỉ dành cho các hoàng tử triều đình.

Mất chức

Nhưng rồi Khánh Dư mất chức vì tội thông dâm với công chúa Thiên Thụy, là con gái Trần Thánh Tông, được gả cho con trai danh tướng Trần Quốc Tuấn.

Đại Việt Sử Ký Toàn Thư chép: “Vua sợ phật ý Quốc Tuấn, mới sai người đánh chết Khánh Dư ở Hồ Tây, nhưng lai dặn chớ đánh đau quá, để không đến nỗi chết. Ít lâu sau xuống chiếu đoạt hết quan tước, quân tịch thu tài sản không để lại cho một chút gì.”

Khánh Dư lui về ở Chí Linh, tỉnh Hải Dương, làm nghề bán than.

Phục chức

Năm 1282, vua Trần Nhân Tông mở hội nghị Bình Than bàn phương cách chuẩn bị chống quân Nguyên Mông lần hai.

Đại Việt Sử Ký Toàn Thư chép: “Lúc đó, thuyền vua đỗ ở bến Bình Than, nước triều rút, gió thổi mạnh, có chiếc thuyền lớn chở than củi, người lái thuyền đội nón lá, mặc áo ngắn. Vua chỉ và bảo quan thị thần: “Người kia chẳng phải là Nhân Huệ Vương đó sao?”.

Lập tức sai người chèo thuyền nhỏ đuổi theo. Đến cửa Đại Than thì kịp. Quân hiệu gọi:

“Ông lái ơi, có lệnh vua triệu”.

Khánh Dư trả lời: “Lão là người buôn bán, có việc gì mà phải triệu”.

Quân hiệu trở về tâu thực như thế. Vua bảo: “Đúng là Nhân Huệ đấy, ta biết người thường tất không dám nói thế”. Vua lại sai nội thị đi gọi.

Khánh Dư mặc áo ngắn, đội nón lá. Vua nói:

“Nam nhi mà đến nỗi này thì thực là cùng cực rồi”, bèn xuống chiếu tha tội cho ông. Khánh Dư lên thuyền lạy tạ. Vua ban cho áo ngự, cho ngồi các hàng dưới các vương, trên các công hầu, cùng bàn việc nước, nhiều điều hợp ý vua.”

Trần Khánh Dư lúc này được vua phong làm Phó đô tướng quân.

Đại Việt Sử Ký Toàn Thư chép: “Nhưng rốt cuộc Khánh Dư cũng không sửa đổi được những lỗi lầm cũ.”

Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 3

Đại công lớn nhất của Trần Khánh Dư diễn ra trong cuộc chiến chống quân Nguyên Mông lần 3 năm 1287.

Khi đó, thủy quân Nguyên đánh vào Vân Đồn, Quảng Ninh. Khánh Dư thua trận, bị lệnh xiềng giải về kinh. Nhưng Khánh Dư nói: “Lấy quân pháp mà xử, tôi cam chịu tội, nhưng xin khất hai, ba ngày, để mưu lập công rồi về chịu tội búa rìu cũng chưa muộn.”

Đại Việt Sử Ký Toàn Thư chép: “Khánh Dư liệu biết quân giặc đã qua, thuyền vận tải tất theo sau, nên thu thập tàn binh đợi chúng. Chẳng bao lâu thuyền vận tải quả nhiên đến, đánh bại chúng, bắt được quân lương khí giới của giặc nhiều không kể xiết, tù binh cũng rất nhiều.”

Tính ‘tham lam’

Tuy lập công lớn về quân sự, nhưng Đại Việt Sử Ký Toàn Thư nhận định Khánh Dư “tính tham lam, thô bỉ, những nơi ông ta trấn nhậm, mọi người đều rất ghét”.

Sách này chép một ví dụ: “Trước đây, Khánh Dư trấn giữ Vân Đồn, tục ở đó lấy buôn bán làm nghề nghiệp sinh nhai, ăn uống, may mặc đều dựa vào khách buôn phương Bắc, cho nên quần áo, đồ dùng theo tục người Bắc.

Khánh Dư duyệt quân các trang, ra lệnh: “Quân trấn giữ Vân Đồn là để ngăn phòng giặc Hồ, không thể đội nón của phương Bắc, sợ khi vội vàng khó lòng phân biệt, nên đội nón Ma Lôi.”

Nhưng Khánh Dư đã sai người nhà mua nón Ma Lôi từ trước, chở thuyền đến đậu trong cảng rồi.

Lệnh vừa ra, sai người ngầm báo dân trong trang: “Hôm qua thấy trước vụng biển có thuyền chở nón Ma Lôi đậu”.

Do đấy, người trong trang nối gót tranh nhau mua nón, ban đầu mua không tới 1 tiền, sau giá đắt, bán 1 chiếc nón giá 1 tấm vải. Số vải thu được tới hàng ngàn tấm.”

Đến thời vua Trần Anh Tông, Khánh Dư bị dân kiện, sau đó tâu vua: “Tướng là chim ưng, dân lính là vịt, dùng vịt để nuôi chim ưng thì có gì là lạ?”

Sử chép: “Vua không hài lòng, Khánh Dư bèn trở về. Khánh Dư vào chầu không quá 4 ngày đã trở về, vì sợ ở lâu bị vua khiển trách.”

Từ sau Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, các sách sử khác cũng nhận xét tương tự về Trần Khánh Dư.

Việt Sử Tiêu Án của Ngô Thời Sỹ (1775) viết: “Việc đánh lui được giặc trong đời Trùng Hưng, ai cũng khen nhiều về trận thắng ở sông Bạch Đằng của Hưng Đạo, nhưng không bằng trận thắng ở Vân Đồn của Khánh Dư.”

Nhưng Việt Sử Tiêu Án cũng nhắc chi tiết bán nón và nói “sự tham bỉ của ông đại loại như thế”.

Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục của Quốc Sử Quán Triều Nguyễn thế kỷ 19 nói Trần Khánh Dư có công lao đánh quân Nguyên Mông.

Nhưng ông ta “có tính tham lam, phàm giữ chức trấn thủ ở nơi nào, người trong hạt đều oán ghét”.

“Chỉ vì nhà vua tiếc ông ta là tướng tài, nên không nỡ bỏ mà thôi.”

BBC

________________

Đọc thêm:

Nhà văn Bùi Việt Sỹ: Tả sex như vậy mới hợp với Trần Khánh Dư!

24/04/2018

Danh tướng Trần Khánh Dư không có vợ nhưng có vài trăm người con rải khắp nơi nên theo nhà văn Bùi Việt Sỹ, ông miêu tả cảnh làm tình của Trần Khánh Dư với công chúa Thiên Thuỵ là phù hợp.

Nhà văn Bùi Việt Sỹ: Tả sex như vậy mới hợp với Trần Khánh Dư! - Ảnh 1.

“Tôi không hề dùng từ ngữ thô tục. Tôi chỉ tả một cách gián tiếp và có hình tượng nghệ thuật. Tại sao cuốn sách này ra đời từ năm 2016, được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải nhì tiểu thuyết xuất sắc mà không thấy ai nói gì? Đến bây giờ, hơn 2 năm rồi, khi được trao giải thưởng Sách hay quốc gia thì mọi người lại ùa vào “đánh” những chi tiết này.

… Nhân vật lịch sử Trần Khánh Dư là nhân vật rất đa chiều. Ông ấy là người có công với nước. Tôi viết trong sách rất rõ rằng Trần Khánh Dư là người có công trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông, chỉ sau Trần Hưng Đạo, Trần Nhật Duật, Nguyễn Khoái và Phạm Ngũ Lão.

Nhưng Trần Khánh Dư là người có tính trăng hoa. “Đại Việt sử ký toàn thư” viết rõ, hai vua biết rõ Trần Khánh Dư là con người tham bỉ. Nhưng vì là người có tài, lúc đất nước cần người tài nên vẫn sử dụng.

Ông không có vợ nhưng có vài trăm người con rải khắp nơi. Nên tôi viết chi tiết tả cảnh làm tình của Trần Khánh Dư với công chúa Thiên Thuỵ như vậy để phù hợp với con người ông. Phải đọc hết cuốn sách mới thấy được.

Nhân vật Trần Khánh Dư đa diện, hay lắm. Cảnh làm tình như vậy cũng để nói nên một khía cạnh trong sinh hoạt của ông. Khi đánh giặc ông ấy thể hiện tính cách khác thường thì chuyện phòng the ông cũng thể hiện tính cách khác mọi người, chứ không có gì dung tục.

Còn nếu chỉ đọc những chi tiết miêu tả cảnh làm tình mà đánh giá cuốn sách thì chỉ như thầy bói xem voi!”.

Người Lao Động

(Nhà văn BÙI VIỆT SỸ trả lời trên Báo Tuổi Trẻ sau khi dư luận phản ứng rằng cuốn Chim ưng và chàng đan sọt của ông, vừa được trao giải C Sách hay quốc gia, miêu tả cảnh làm tình giữa Trần Khánh Dư với công chúa Thiên Thụy là thô tục).

___________________

Đọc thêm:

Tranh cãi chuyện dung tục hóa nhân vật lịch sử

24/04/2018

Trong văn học, sự thể hiện con người tự nhiên, bản năng đã trở nên bình thường nhưng đối với lịch sử và nhân vật lịch sử vẫn rất “nhạy cảm”

Chim ưng và chàng đan sọt” – tiểu thuyết lịch sử viết về nhân vật chính Phạm Ngũ Lão, người xuất thân nông dân trở thành anh hùng, vừa đoạt giải C hạng mục sách hay trong lễ trao giải Sách quốc gia 2018. Tuy nhiên, cuốn sách đang bị dư luận chỉ trích vì những câu chữ dung tục.

Bị phản ứng vì miêu tả dung tục

Bên cạnh Phạm Ngũ Lão, cuốn tiểu thuyết còn khắc họa chân dung của Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông. Trong cuốn sách có đoạn tả cảnh quan hệ ân ái giữa nhân vật Trần Khánh Dư và công chúa Thiên Thụy, vợ của Hưng Võ Vương Trần Quốc Nghiễm (con trai cả Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn). Đoạn tả cảnh quan hệ tình dục này bị nhiều độc giả phản ứng, cho rằng tác phẩm đã dùng nhiều từ ngữ dung tục, suồng sã. Điều đáng nói là cuốn “Chim ưng và chàng đan sọt” trước khi đoạt giải sách hay đã đoạt giải B (không có giải A) cuộc thi viết tiểu thuyết giai đoạn 2011-2015 do Hội Nhà văn Việt Nam trao tặng.

Trước phản ứng của độc giả, nhà văn Nguyễn Phan Hách, Trưởng Tiểu ban Sách văn học của giải thưởng Sách quốc gia 2018 khẳng định tiểu thuyết của tác giả Bùi Việt Sỹ viết về cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông với hành văn khoáng đạt, có sức hấp dẫn. Ông Hách cho rằng “Chim ưng và chàng đan sọt” viết đúng, không sai về mặt chính trị. Tất nhiên, cuốn sách cũng có một vài chi tiết nếu nhìn nhận khắt khe thì phản ứng vì cho rằng yếu tố nhạy cảm chưa phù hợp. Nhưng theo nhà văn này, một vài chi tiết miêu tả cảnh ân ái không ảnh hưởng đến nội dung tổng thể của cuốn sách. Hội đồng chấm giải gồm nhiều người đã xem xét kỹ lưỡng, nghiêm túc mới quyết định trao giải.

Tranh cãi chuyện dung tục hóa nhân vật lịch sử - Ảnh 1.

Bìa cuốn tiểu thuyết “Chim ưng và chàng đan sọt” gây tranh cãi

Phản hồi về tác phẩm của mình, nhà văn Bùi Việt Sỹ cho biết cuốn tiểu thuyết của ông được xuất bản năm 2016. Từ đó đến nay không ai có ý kiến gì, kể cả khi đoạt giải B của Hội Nhà văn Việt Nam. Tuy nhiên, khi cuốn sách đoạt giải C hạng mục sách hay thì lại có những ý kiến trái chiều. Tác giả cuốn sách gây tranh cãi khẳng định ân ái trong cuốn tiểu thuyết không mang tính kích dục. Yếu tố tình cảm nam nữ chỉ điểm xuyết ở một vài trang, chứ không phải nội dung chính thể hiện chủ đề, tư tưởng tác phẩm. Những chi tiết miêu tả chân thực chỉ muốn lột tả sự mạnh mẽ của nhân vật Trần Khánh Dư. Ông cũng mong độc giả hãy đọc và cảm nhận toàn bộ tác phẩm thay vì chỉ tập trung vào một vài chi tiết nhỏ.

Hư cấu phải có giới hạn

Trước “Chim ưng và chàng đan sọt”, nhiều tiểu thuyết lịch sử khi ra mắt độc giả cũng đã gây ra những cuộc tranh luận dữ dội. Năm 2010, khi tiểu thuyết “Hội thề” của nhà văn Nguyễn Quang Thân đoạt giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2010, văn đàn Việt Nam cũng chứng kiến những cuộc tranh luận nảy lửa. TS Đỗ Hải Ninh, Viện Văn học, cho rằng văn xuôi hư cấu lịch sử là một trong những khu vực tạo nên sóng gió dư luận nhiều nhất. Những cuộc tranh luận nảy lửa vẫn diễn ra khi chạm đến mối quan hệ sự thật – hư cấu trong hàng loạt tác phẩm “Rồng đá” (Vũ Ngọc Tiến và Lê Mai), “Trở về Lệ Chi viên” (Nguyễn Thúy Ái), “Tây Sơn bi hùng truyện” (Võ Đình Danh), “Sóng chìm” (Đình Kính), “Minh sư” (Thái Bá Lợi), “Hội thề” (Nguyễn Quang Thân) và “Dị hương” (Sương Nguyệt Minh)… Những cuộc tranh luận thường xuất phát từ 2 điểm cơ bản, đó là mức độ chân thực so với sự thật lịch sử (chính sử) và sự vênh lệch so với nhận thức/quan điểm chung của cộng đồng.

Truyện ngắn “Trở về Lệ Chi viên” bị phê phán vì đã xúc phạm danh nhân Nguyễn Trãi và bà nữ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ vì những miêu tả tình dục trần trụi, sự sai lệch thời gian và tình tiết cốt truyện so với những điều được ghi trong sử sách. Dư luận cũng phản ứng với “Tây Sơn bi hùng truyện” do những hư cấu “làm méo mó” hình ảnh vị tướng Tây Sơn Trần Quang Diệu và Bùi Thị Xuân. Trong các cuộc tranh luận, mức độ chính xác của chi tiết, sự kiện lịch sử và chủ đề tư tưởng trong các tác phẩm được trao giải thưởng như “Sóng chìm”, “Hội thề”, “Dị hương” đều được đưa ra mổ xẻ. Cách nhà văn hư cấu nhân vật lịch sử với những chi tiết thể hiện con người trần tục, bản năng cũng bị phê phán. Thực tế là ở thời điểm hiện nay, trong văn học, sự thể hiện con người tự nhiên, bản năng đã trở nên bình thường nhưng đối với lịch sử và nhân vật lịch sử thì vẫn rất “nhạy cảm”.

Nhà văn Lưu Sơn Minh – tác giả của nhiều tiểu thuyết lịch sử được đánh giá cao, trong có có cuốn “Trần Khánh Dư” – chia sẻ nếu nhà văn viết kiểu tâm lý tình cảm thì có thể thản nhiên vu khống cho nhân vật hư cấu, còn tiểu thuyết lịch sử thì không. “Ta không có quyền bịa về một con người, nhất là những con người vẫn còn đang được thờ phụng hương khói. Nhà văn phải giữ thái độ trân trọng với văn chương, với lịch sử. Tôi vẫn nghĩ ta phải có sự nghiêm túc khi cầm bút thì những nhân vật lịch sử mới đến với mình. Điều quan trọng là người viết tiểu thuyết lịch sử phải có trách nhiệm với nhân vật. Tôi không chấp nhận sự thoải mái hư cấu, không thể bịa chi tiết thêm thắt vào một nhân vật có thật”.

Người cô độc bậc nhất trong lịch sử

Nói thêm về nhân vật Trần Khánh Dư, nhà văn Lưu Sơn Minh cho rằng ông là nhân vật đặc biệt, rất ngang tàng. Triều đình hiểu rõ ông nên mới cho cai quản cảng Vân Đồn đầy rẫy nguy hiểm cạm bẫy, vừa lo biên cương lãnh thổ, giao thương, lo được cho cả đời sống đàn em… Ông có đủ thói hư tật xấu, có ngang ngược nhưng cũng đầy tài hoa. Đây là con người cô độc bậc nhất trong chính sử Việt Nam”. “Sách sử thường viết về các nhân vật một chiều cứng nhắc, các nhân vật thường được thần thánh hóa. Vì thế, tôi muốn viết như cách để soi xét, đánh giá lại nhân vật. Tôi muốn kể về thân phận, con người lịch sử công bằng hơn. Tôi không có ý định bịa ra các chi tiết để minh oan cho nhân vật của mình. Tôi giữ nguyên lịch sử nhưng sắp xếp lại, lý giải các sự kiện, tư liệu cho hợp lý. Có lần tôi tới Quảng Ninh tìm tư liệu để viết tác phẩm này, tôi bắt gặp ngôi miếu thờ Trần Khánh Dư. Miếu của một nhân vật lẫy lừng vậy mà nhỏ bé hơn nhiều nơi thờ những vị tướng dưới quyền ông, lại lẻ loi chỉ một bát nhang, không vợ con thân thích bên cạnh. Tôi cảm nhận được sự cô độc của nhân vật nên khắc họa nhân vật với sự độc bước” – tác giả tiểu thuyết “Trần Khánh Dư” tâm sự.

Có thể bạn sẽ thích

Bình Luận

Your email address will not be published.