Báo hay cho người bận rộn

BOT Việt Nam: ‘Trạm thu phí’ thành ‘Trạm thu giá’

0

Việt Nam: Gọi phí BOT thành giá ‘do nghị định’

22/5/2018
Việt Nam, BOTBản quyền hình ảnhTRƯƠNG HỮU DANH
Image captionTrạm BOT Cai Lậy

Bộ trưởng Giao thông Vận tải Việt Nam Nguyễn Văn Thể giải thích việc chuyển đổi tên trạm thu phí BOT thành trạm thu giá.

Trả lời báo chí hôm 22/5, ông Thể cho biết việc điều chỉnh là dựa theo nghị định của Chính phủ Việt Nam.

“Từ khi chuyển qua giá, giá sẽ được để cân đối theo phương án tài chính, còn nếu phí muốn thay đổi sẽ phải thông qua HĐND nên rất chậm. Chuyển đổi tên trạm thu phí thành trạm thu giá BOT không có gì khác mà chỉ là linh động hơn rất nhiều.”

“Bộ đang tập trung xây dựng để cuối năm áp dụng thu giá tự động, mỗi DN có 1 trung tâm công nghệ. Có trung tâm công nghệ thì người dân, các thành phần kinh tế, DN, cơ quan nhà nước có thể giám sát được nguồn thu hàng ngày, hàng tháng, hàng năm.”

Ông Thể nói thêm: “Ngoài ra, Tổng cục Đường bộ sẽ quản lý toàn bộ các trạm thu giá. Ở Tổng cục, Bộ cũng có thể khai thác được giúp cho việc thu chi bảo đảm công khai minh bạch, bảo đảm người dân có thể giám sát được thông qua các thiết bị điện tử mang tính chính xác cao, không còn tình trạng xé vé.”

Việc các trạm thu phí giao thông BOT tại Việt Nam đổi tên thành ‘trạm thu giá’ vấp phản ứng từ dư luận rằng chỉ là chiêu ‘đánh tráo’ khái niệm để thu tiền.

Việc đổi tên này đã được thực hiện một thời gian, nhưng mới đây các ý kiến phản đối rộ lên trên mạng xã hội sau khi có thông tin trạm BOT Cai Lậy sẽ thu phí trở lại sau thời gian tạm ngưng do vấp phản ứng từ dư luận.

‘Đánh vào tâm lý’

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu nói với BBC qua điện thoại ngày 22/5 rằng theo ông, về thực chất không có gì thay đổi khi thay tên từ ‘trạm thu phí’ sang ‘trạm thu giá’.

“Các thành phần kinh tế khi họ sử dụng đường cao tốc hoặc các hạ tầng cơ sở có thu phí thì họ hiểu đó là cái giá phải trả cho hạ tầng cơ sở họ sử dụng. Do đó đặt tên ‘trạm thu phí’ là hợp lý”, ông Hiếu nói.

“Việc đổi tên có thể để tác động vào tâm lý. Trong thời gian qua rất nhiều trạm thu phí đã gặp phản ứng dữ dội từ người dân. Ví dụ các tài xế dùng tiền lẻ để trả khi qua trạm như một cách để phản đối. Có lẽ vì vậy mà Bộ GTVT đổi tên để hạ nhiệt phản ứng chăng?”

Việt Nam, BOTBản quyền hình ảnhOTHER
Image captionMột tài xế đang tranh luận với nhân viên tram BOT Cai Lậy về việc trả và nhận tiền lẻ

“Về luật pháp không có quy định nào về việc đổi tên như vậy. Bộ Giao thông Vận Tải (GTVT) có thể thay đổi tên theo mục đích và điều kiện kinh doanh tại các trạm giao thông.”

“Ngoài ra, có thể do Việt Nam càng ngày càng đi vào kinh tế thị trường, nên nói về ‘giá’ có vẻ nghe ‘hiện đại’ hơn, phù hợp với nền kinh tế thị trường hơn dùng chữ ‘phí’. Ở đâu cũng vậy, nói đến từ phí mang đến cảm giác gánh nặng tài chính mà người sử dụng dịch vụ phải trả. Còn ‘giá’ có thể nghe như sự trao đổi, tôi nhận được dịch vụ thì tôi trả một giá.”

“Trừ trường hợp đổi thành ‘trạm thu giá’ mà mức thu phí rẻ hơn thì mới gọi là có tác động thực chất,” tiến sỹ kinh tế nói với BBC từ Hà Nội.

‘Đánh tráo khái niệm’?

Anh Huỳnh Bửu Long, một trong những tài xế đã dùng tiền lẻ để phản đối việc thu phí qua trạm BOT Cai Lậy, nói với BBC ngày 22/5:

“Tên ‘thu giá’ không nằm trong từ điển tiếng Việt. Cái tên này áp dụng cho trường hợp trạm BOT càng vô nghĩa hơn. Vì xe qua trạm BOT phải trả tiền theo Luật Phí là Lệ phí, nhưng ở Việt Nam thì chưa có luật về giá. Vậy thì ‘thu giá’ là gì? Cánh tài xế chúng tôi chả ai hiểu.”

Việc tạo ra từ này là một dạng đánh tráo khái niệm. Vì có lẽ họ muốn tránh dùng chữ ‘phí’ để người dân không có cảm giác bị thu phí chồng phí. Vì trên thực tế chúng tôi đã phải đóng phí đường bộ rồi, nay lại phải đóng thêm phí qua trạm BOT.”

“Việc này đổi tên này cũng không mang lại thay đổi gì.”

Theo anh Long cho biết, ngoại trừ trạm thu giá BOT Cai Lậy đang và sẽ có những điều chỉnh về mức thu phí sau khi vấp phải phản đối của người dân, ở các trạm BOT khác mà anh đi qua, mức phí mà anh phải đóng vẫn giữ nguyên.

Anh Long cũng cho hay anh không lạ gì với việc đánh tráo khái niệm này vì “họ [Bộ GTVT] đã từng làm vậy trước đây”.

“Trước đây họ đã từng đổi khái niệm phí ‘Bảo trì quốc lộ’ thành ‘Tăng cường mặt đường’ trong khi trên thực tế vẫn là một loại phí,” anh Long nói.ăn cứ vào đâu để đổi tên?

Việc đổi tên này, theo truyền thông Việt Nam, là căn cứ theo Luật phí và lệ phí được Quốc hội ban hành tháng 11/2015 và có hiệu lực từ 1/1/2017.

Trước đây, các dự án BOT giao thông được quản lý dưới hình thức thu phí. Bộ Tài chính có thẩm quyền ban hành mức phí. Mỗi dự án BOT, Bộ Tài chính ban hành một thông tư riêng với mức phí cụ thể.

Nhưng từ 2017, phí đường bộ được chuyển sang dịch vụ sử dụng đường bộ, khung giá và giá tối đa do Bộ GTVT và UBND các tỉnh quy định. Bộ GTVT có thẩm quyền ban hành mức giá trần đối với dịch vụ sử dụng đường bộ trên quốc lộ do bộ này quản lý, trong khi UBND cấp tỉnh quy định giá đối với đường địa phương, theo thông tin từ trang Zing.vn.

“Về bản chất, khi chuyển từ thu phí BOT sang thu giá BOT, Bộ GTVT là cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh giá khi có các yếu tố về giá biến động, còn điều chỉnh phí là thẩm quyền của Bộ Tài chính”, tờ Zing.vn cho hay.

Mạng xã hội nói gì?

Việt Nam, BOTBản quyền hình ảnh
Image captionBản đồ đánh dấu các trạm BOT ở Việt Nam

Việc đổi tên này gần đây vấp phải chỉ trích trên mạng xã hội. Nhiều bài viết trên Facebook đăng kèm hình ảnh ‘chế’ các lái xe mang theo ‘giá đỗ’ để trả tại trạm thu giá BOT như một cách phản ứng.

Nhà báo Nguyễn Trường Uy viết trên Facebook cá nhân rằng việc đổi tên này thể hiện sự “kém cỏi về ngôn ngữ và làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt.”

“Thực tế tất cả đều là phí cả, là tiền cả, anh có đi thì phải trả phí, tôi đầu tư thì tôi thu. Thế nhưng Bộ GTVT cứng nhắc, thích dùng từ văn bản vĩ mô áp dụng vào một việc liên quan đời sống của dân là thu phí thành thu giá nên trở thành trò cười với nhiều người.”

Cây bút Ngô Nguyệt Hữu bình luận trên Facebook rằng “Trạm thu giá” là một cụm từ vô nghĩa”. Và với việc thay đổi này, căn cứ vào Luật Phí và Lệ phí, Bộ GTVT được quyết giá được quyết giá để bảo vệ cho các trạm BOT đặt sai vị trí với mục đích tận thu tiền mua vé của người tham gia lưu thông.”

“Một quốc gia mà chấp nhận một cơ quan chức năng đầy đủ ban bệ biến tấu chữ viết theo kiểu vô lối, vô pháp vô thiên vậy thì không hiểu kỷ cương phép nước có còn tồn tại hay không nữa?”

Việt Nam, BOTBản quyền hình ảnhTRƯƠNG HỮU DANH
Image captionTrạm giao thông BOT đổi từ ‘thu phí’ hay ‘thu giá’ không làm thay đổi mức phí người dân qua trạm phải đóng

“Còn anh chị em đồng nghiệp làm báo, tôi mong các anh chị em vẫn sử dụng cụm từ ‘trạm thu phí’, chúng ta là những người cầm bút, chúng ta vốn là người biết chữ, chúng ta không thể nào sử dụng một cụm từ vô nghĩa trong câu được”, cây bút này kêu gọi.

Nhà văn Phạm Quang Vinh ‘kịch liệt phản đối’ việc đổi tên như vậy, đồng thời có chung ý kiến rằng “trạm thu giá là vô nghĩa về chữ Việt”.

“Việc thu phí không sai ở những cung đường BOT, vấn đề là chỗ nào lợi dụng dựng trạm vô lối trên đường quốc lộ để thu phí đường tránh cương quyết bỏ, đường quốc lộ làm bằng ngân sách nhà nước, nâng cấp làm mới bằng tiền nhà nước, không có chuyện lợi dụng BOT để láng nhựa, làm mới mặt đường rồi đặt trạm, bỏ. Trạm nào đặt đúng vị trí cứ thế phát huy.”

“Thay chữ ‘thu phí’ bằng ‘thu giá’ là hành động tráo trở, xúc phạm nhân dân, nguỵ tạo chữ để đánh tráo khái niệm.”

Nhà thơ Nguyễn Thị Khánh Trâm viết trên Facebook rằng với tư cách một nhà thơ, một nhà báo, bà không thấy “trong hệ thống ngôn ngữ Việt” có “một chữ ‘giá’ nào” như hiện đang được sử dụng để chỉ việc dân phải trả tiền phí khi lưu thông qua trạm giao thông BOT.

“Giá chỉ có nghĩa là giá cả, giá mà, giá đỗ… chứ không có việc lấy tiền trong túi dân rồi gọi đấy là thu giá”…. “Tôi quyết liệt phản đối cách dùng từ của Bộ GTVT khi thay thu phí bằng thu giá.”

“Chuyển từ ‘phí’ sang ‘giá’ là việc làm đen tối tiếng Việt… Trả lại việc thu tiền qua trạm là thu phí. Còn việc thu ấy đúng sai tính sau… Việc này đề nghị các nhà ngôn ngữ học lên tiếng…”

BBC

_____________

Đọc thêm:

‘Thu giá’ là thái độ lì lợm, trắng trợn với người dân

‘Thu giá’ là sự xảo quyệt về ý đồ. Việc thu tiền vé đi đường BOT theo cách thực hiện ở Việt Nam thời gian qua xung đột với quy định về phí…

“Thu giá” là sự thiếu hiểu biết về ngôn ngữ. Nhưng đây chẳng phải sự thiếu hiểu biết đến mức thật thà. Thiếu hiểu biết cái này nhưng cáo già trong cái khác. Bởi vì “thu giá” là sự trí trá về lập luận.

Đường BOT không phải là “sản phẩm của doanh nghiệp”. Nếu doanh nghiệp mua quyền sử dụng đất, làm đường riêng không dính gì vào các tuyến đường của Nhà nước, thì đó mới là sản phẩm doanh nghiệp, họ định giá vé thế nào, có ai đi là việc của họ.

“Trạm thu giá” Bến Lức

Còn BOT là sản phẩm của hợp tác công tư. Doanh nghiệp làm đường trên đất Nhà nước cho, cải tạo đường vốn có của xã hội, được khai thác trong thời hạn nhất định để hoàn vốn và có lãi trong khuôn khổ được định ra qua phương án tài chính.

Hiện nay, đa số các dự án đó ký với Nhà nước là hợp đồng “mở”. Nghĩa là thời gian họ được thu tiền căn cứ vào lưu lượng xe đi qua và mức phí xe đi qua phải trả. Cho nên họ mới được kêu ca là thu thấp thì phải thu lâu hơn.

Bây giờ nói là sản phẩm của họ tức là phủi cái phần của dân, của Nhà nước trong BOT đó. Thử hỏi nếu nó là sản phẩm của doanh nghiệp sao lại phải kiểm soát xác minh số tiền thực đầu tư, số tiền thực mỗi ngày thu vào như vừa qua đã buộc phải làm?

“Thu giá” là sự xảo quyệt về ý đồ. Việc thu tiền vé đi đường BOT theo cách thực hiện ở Việt Nam thời gian qua xung đột với quy định về phí theo pháp luật.

Tách nó ra khỏi phí là để hợp pháp hóa việc thu tiền lần thứ hai đối với người dân trên nhiều đoạn đường BOT, đánh bật khỏi tay người dân vũ khí pháp lý hợp pháp để phản đối sự bất công thiếu minh bạch.

“Thu giá” là sự lỳ lợm và trắng trợn trong thái độ đối với người dân. Dân không phản đối BOT, dân không phản đối chuyện đi đường BOT tốt hơn thì phải nộp tiền. Cũng không phải BOT ở chỗ nào cũng không hợp lý. Có những đường, cầu BOT làm cả vùng xưa nay thiếu đường, thiếu cầu nay đi lại giao thương thuận lợi hơn. Cái đó dân ủng hộ. Dân phản đối cái gì? Dân phản đối chuyện đường Quốc lộ số 1A của đất nước được tráng lên một lớp rồi thu như thể đó là đường họ làm ra từ đầu.

Dân phản đối chuyện không có lựa chọn, đi đường nào cũng phải nộp BOT. Dân phản đối chuyện khai khống giá trị đầu tư BOT rồi từ đó định ra giá vé và thời hạn thu.

Dân phản đối chuyện cầu Nhà nước làm vẫn đang đi được bị ngăn lại “lùa xe” sang bắt đi cầu mới, phải trả tiền BOT. Dân phản đối chuyện cho thu BOT cả đường mới lẫn đường cũ để “lùa dân” sang đường mới BOT. Dân phản đối chuyện không dùng đường BOT nhưng buộc phải đi qua trạm và phải mất tiền. Dân phản đối chuyện ém giảm số lưu lượng xe qua trạm BOT để thu lời tối đa. Dân phản đối chuyện chẳng có cuộc đấu thầu nào cả mà chỉ số quan chức cùng doanh nghiệp ký với nhau làm BOT chỗ này, chỗ kia. Dân phản đối chuyện làm BOT có thể “tay không bắt…vàng”.

Dân phản đối vì đóng thuế, đóng phí đường bộ và đóng góp suốt bao năm bây giờ đất nước đến con đường xuyên Việt đầu tiên cũng chi chít trạm thu tiền. Dân phản đối vì tiền nộp BOT nhiều hơn chi cho xăng dầu, mọi hoạt động kinh tế hay dân sinh đều bị thêm gánh nặng.

Những cái đó có không? Dân phản đối có sai không? Đành là có những cái sai đã xảy ra nhưng khó xóa đi làm lại được, mà phải chấp nhận hậu quả, thì cách làm vẫn là phải nhìn vào bản chất sự thật mà nói với dân.

Thay vì thẳng thắn rành mạch với dân, cùng dân tìm giải pháp khắc phục, thì lại chọn cách lấy chữ mà che đậy bản chất vấn đề, nặn ra cái cơ sở lý cùn để ép dân phải theo./.

VOV

Có thể bạn sẽ thích

Bình Luận

Your email address will not be published.