Báo hay cho người bận rộn

Zimbabwe ‘luôn là bạn của TQ’

0

Zimbabwe ‘luôn là bạn của Trung Quốc’

  • 17 tháng 11 2017
Tướng Lý Tác Thành, ủy viên Quân ủy Trung ương Trung Quốc, đón tiếp tướng ZimbabweBản quyền hình ảnh WWW.MOD.GOV.CN
Image caption Tướng Constantine Guveya Chiwenga của Zimbabwe được đón tiếp trang trọng tại Bắc Kinh hôm 8/11/2017

Tổng biên tập ban quốc tế Hoàn Cầu Thời báo nói phái nào nắm quyền tại Zimbabwe thì cũng không chống Trung Quốc.

Ông Hồ Tích Tiến, người phụ trách ban quốc tế của tờ báo Hoàn Cầu thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc, nói trên một thông điệp video rằng “không nên thổi phồng” tình hình Zimbabwe.

“Kể từ khi Zimbabwe độc lập, chưa bao giờ có phe phái nào là chống Trung Quốc bên đó.”

Ông Hồ Tích Tiến cũng nhắc rằng Phó Tổng thống Mnangagwa “đã thăm Trung Quốc nhiều lần và quan hệ với Trung Quốc luôn tốt”.

Ông cũng nhận xét rằng “nhiều nước châu Phi muốn tiếp tục hợp tác mạnh mẽ hơn với Trung Quốc và sự hiện diện của Trung Quốc ở châu Phi là tích cực, và là mô hình của sự vững mạnh”.

Theo phóng viên BBC Karen Allen từ Bắc Kinh hôm 16/11, phát biểu của Hồ Tích Tiến cho thấy truyền thông chính thống của Trung Quốc “muốn tỏ ra bình tĩnh” trước tình hình tại Zimbabwe, nơi Trung Quốc đã đầu tư hàng tỷ USD.

Đầu tư của Trung Quốc

Mới vài hôm trước, Tổng thống Robert Mugabe đã khánh thành lễ đổi tên sân bay quốc tế Harare thành sân bay mang tên ông.

Đây là công trình được nâng cấp với khoản đầu tư trên 100 triệu USD do hai công ty Trung Quốc thực hiện.

Quân đội Zimbabwe phát biểu trên TV

Các tướng lĩnh Zimbabwe từ lâu này nhận vũ khí và các chương trình huấn luyện ở Trung Quốc.

Cùng lúc một số báo chí Phương Tây nay đặt ra câu hỏi về mối liên hệ giữa Trung Quốc với quốc gia Đông Phi này.

Hôm 13/11, hãng tin Bloomberg mô tả vai trò của nhân vật đứng đằng sau biến cố gần nhất, khi quân đội đưa xe tăng vào thủ đô Harare và quản thúc Tổng thống Robert Mugabe:

“Tướng Constantine Chiwenga, người vừa có chuyến đi Trung Quốc về, đã tuyên bố rằng, “Khi cần bảo vệ cuộc cách mạng của chúng tôi, thì quân đội sẽ không ngại tham gia. Và chỉ ngay ngày hôm sau, 14/11, quân đội đã ra tay.”

Báo Telegraph của Anh thì có bài “Khủng hoảng Zimbabwe: Có phải Trung Quốc đã gật đầu cho việc quân đội nắm quyền?”

 Mugabe là ai?

Bài của Adrian Bloomfield viết rằng viên tướng đứng đằng sau sự việc mà báo này gọi là cuộc đảo chính có lẽ đã được phía Trung Quốc “chuẩn thuận nhiều ngày trước khi quân đội tiến hành chiến dịch chiếm quyền từ chính phủ của ông Mugabe”.

Được biết vợ chồng ông bà Mugabe thường xuyên đi lại vùng Đông Nam Á, và ông hay chữa bệnh ở Singapore.

Zimbabwe từng là ‘vựa lúa châu Phi’ nhưng càng về sau này càng nghèo khó và lập kỷ lục lạm phát, phá giá đồng nội tệ trong lúc tương lai chính trị thêm bất định sau biến cố quân sự 14/11/2017.

Hiện nay, chừng 1/4 dân số Zimbabwe đã bỏ ra sống ở nước ngoài.

BBC

___________

Đọc thêm:

Trung Quốc ảnh hưởng Zimbabwe tới mức nào?

Zimbabwe, Trung QuốcBản quyền hình ảnh GETTY IMAGES
Image caption Tướng Chiwenga được Tướng quốc phòng Trung Quốc chào đón

Chuyến thăm Bắc Kinh của Bộ trưởng Quốc phòng Zimbabwe là một “cuộc trao đổi quân sự bình thường”, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết sau khi quân đội Zimbabwe nắm quyền tại Harare. Vậy quan hệ giữa Trung Quốc và Zimbabwe sâu sắc tới mức nào?

Tin tức về chuyến thăm Trung Quốc của Tướng Constantino Chiwenga lan truyền chỉ vài ngày trước cuộc tiếp quản của quân đội ở Zimbabwe là một sự trùng hợp ngẫu nhiên gây chú ‎ý.

Cũng có những lời đồn đoán sau khi Trung Quốc cho biết đang theo dõi chặt chẽ diễn biến sự việc, nhưng lại không bình luận gì về khả năng Mugabe thoái vị.

Trung Quốc có các khoản đầu tư trị giá hàng tỷ bảng Anh ở Zimbabwe trong nhiều lĩnh vực, từ nông nghiệp đến xây dựng.

Trên thực tế, Zimbabwe là đối tác phụ thuộc của Trung Quốc. Bắc Kinh là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Zimbabwe, cũng là trợ lực chính cho nền kinh tế èo uột của nước này.

Quan hệ của Trung Quốc với Zimbabwe trở nên sâu sắc từ cuộc chiến tranh Rhodes Bush (Nội chiến 1964-1979).

Thất bại trong việc tìm kiếm hậu thuẫn của Liên Xô năm 1979, Robert Mugabe quay sang Trung Quốc và được cung cấp lính, vũ khí và huấn luyện.

Hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao khi Zimbabwe dành độc lập vào năm 1980 và Robert Mugabe viếng thăm Bắc Kinh với tư cách thủ tướng một năm sau đó.

Ông ta trở thành khách thường xuyên của Trung Quốc kể từ đó.

Trong nhiều năm, các quan chức Zimbabwe nỗ lực ủng hộ Trung Quốc chống lại phương Tây cùng chiến lược “Hướng Đông” của Bắc Kinh, đặc biệt sau lệnh trừng phạt của EU năm 2002.

Thật vậy, cách đây một thập niên, ông Mugabe phát biểu tại sân vận động thể thao quốc gia do Trung Quốc xây dựng ở Harare: “Chúng tôi quay mặt về phía đông, nơi mặt trời mọc, và quay lưng về phía tây, nơi mặt trời lặn.”

Cam kết quân sự của Trung Quốc cũng sâu sắc hơn trong thời kỳ “Hướng Đông” của Zimbabwe.

Các vụ mua bán đáng kể được thực hiện, bao gồm máy bay phản lực Hongdu JL-8, máy bay tiêm kích Thunder Thunder JF-17, phương tiện, radar và vũ khí.

Tuy nhiên, sau một tranh cãi về vận chuyển vũ khí năm 2008, Bắc Kinh quyết định liệt Zimbabwe vào danh sách thương mại quân sự “mức độ giới hạn”.

Bất chấp nỗ lực của Zimbabwe, chiến lược “Hướng Đông” không mang lại hy vọng về làn sóng đầu tư một thập kỷ sau đó. Tháng 8 năm 2015, ông Mugabe đã công khai kêu gọi Tây phương tái cam kết trong bài diễn văn “của quốc gia”.

Zimbabwe, Trung QuốcBản quyền hình ảnh GETTY IMAGES
Image caption Tổng thống Zimbabwean Robert Mugabe từng gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhiều lần.

Giờ đây, thực tế là Trung Quốc và phương Tây – đặc biệt là Anh – ngày càng tỏ ra quan tâm hơn tới Zimbabwe.

Không xa nhau ở ngoại ô Harare là hai đại sứ quán lớn nhất tại Zimbabwe của Anh và Trung Quốc.

Khi các đại sứ quán khác bị thu hẹp hoặc đóng cửa, đại sứ quán Trung Quốc được mở rộng.

Trong khi các nhà ngoại giao Anh có mối liên hệ mật thiết với các doanh nghiệp, xã hội dân sự và những người đối lập, Trung Quốc đầu tư “hỗ trợ kỹ thuật” cho đảng cầm quyền Zanu-PF, bao gồm an ninh quốc gia và chức vụ tổng thống.

Khi nói đến vấn đề chính trị của đảng cầm quyền Zanu-PF và chủ nghĩa phe phái, các nhà ngoại giao Trung Quốc, giống như các đồng nghiệp phương Tây, quan tâm đến sự ổn định, môi trường đầu tư tốt hơn và việc tuân thủ các quy định của pháp luật.

Chủ tịch Tập Cận Bình thăm Zimbabwe năm 2015 và Tổng thống Mugabe viếng thăm Bắc Kinh tháng 1 năm 2017.

Trước công chúng, nhà lãnh đạo Trung Quốc nói rằng ông sẵn sàng khuyến khích các công ty có năng lực đầu tư vào Zimbabwe.

Nhưng về mặt cá nhân, thông điệp là sẽ không có khoản vay nào cho đến khi Zimbabwe ổn định nền kinh tế của mình.

Các nhà ngoại giao và doanh nghiệp Trung Quốc đang chờ đợi những ngày tươi sáng hơn ở Zimbabwe.

Zimbabwe, Trung QuốcBản quyền hình ảnh GETTY IMAGES
Image caption Quân đội Zimbabwe nói không dàn xếp cuộc đảo chính

Trung Quốc là nước mua thuốc lá lớn nhất của Zimbabwe, nhưng nhiều công ty Trung Quốc nhận thấy đây là môi trường đầu tư đầy thách thức và đã bắt đầu tìm kiếm các thị trường thay thế.

Một số nhà đầu tư Trung Quốc đã bị ảnh hưởng trầm trọng – ví dụ như trong lĩnh vực kim cương.

Một vài tuần trước tôi có mặt ở Trung Quốc, tham dự một cuộc họp về quan hệ Trung-Phi. Zimbabwe không được đề cập đến dù chỉ một lần.

Không giống như Ethiopia, Sudan, hoặc Angola là đối tác chiến lược, hoặc Nigeria, Kenya và Nam Phi là các thị trường lớn của Trung Quốc, Zimbabwe không phải là ưu tiên mới của Bắc Kinh.

Vì vậy, quan tâm của Bắc Kinh là trong một môi trường đầu tư tốt hơn ở Zimbabwe.

Một thoả thuận chuyển giao đưa đến cuộc bầu cử cho một chính phủ hợp pháp ở Harare quan trọng đối với cả Bắc Kinh và London.

Chiến lược “Hướng Đông” và chiến lược “Kết nối lại với phương Tây” đã không mang lại sự tự tin và đầu tư mà Zimbabwe cần.

Điều mà Zimbabwe cần là một chính phủ ổn định và có trách nhiệm – như vậy các nhà đầu tư từ châu Á, Mỹ và châu Âu mới xem xét nghiêm túc để đầu tư vào Zimbabwe trong tương lai.

Đây là thông điệp mà ông Mugabe nhận được ở Bắc Kinh vào tháng Giêng.

Và cũng là thông điệp mà chỉ huy của quân đội Zimbabwe nhận được tuần trước.

Bài phân tích do tiến sĩ Alex Vines, Trưởng Chương trình Châu Phi, Chatham House, giảng viên chính thức tại Đại học Coventry, gửi tới BBC.

Chatham House, Viện Nghiên cứu Quốc tế Hoàng gia Anh, tự mô tả là một viện chính sách độc lập, giúp xây dựng một thế giới an toàn, thịnh vượng và công bằng

Có thể bạn sẽ thích

Bình Luận

Your email address will not be published.